< Terug naar overzicht

QUOI LEROY? Nieuwe vaardigheden, oude krampen HR Square 168

Fons Leroy

Onze samenleving en dus ook onze economie en arbeidsmarkt staan voor een reusachtige transformatie. Door de digitalisering, robotisering en technologische veranderingen zal meer en meer mensenwerk overgenomen worden door machines. Maar zal ook elke job in de toekomst van inhoud verschillen.
‘Werk’ zal veranderen, temeer omdat deze ontwikkelingen ook gepaard gaan met (deels) nieuwe economische segmenten die ontstaan, zoals de deeleconomie, de kringloopeconomie en de zorgeconomie. Daarom moeten we de werknemers van morgen beter voorbereiden op deze VUCA-omgeving en hen de 21ste-eeuwse vaardigheden bijbrengen die hen beter gewapend maken om met deze constante en grondige veranderingen om te gaan. VUCA staat voor ‘volatility, uncertainty, complexity en ambiguity’, zeg maar voor beweeglijkheid of snel veranderend, onzekerheid, complexiteit en ambiguïteit of meerduidigheid.

VUCA-proef?

Het Nederlandse Kennisnet heeft een interessant competentiemodel uitgewerkt om ervoor te zorgen dat het onderwijs inzet op die nieuwe vaardigheden, zoals ‘computational thinking’, kritisch denken, informatievaardigheden, probleemoplossend denken, communicatief en connecterend vermogen, mediawijsheid, zelfsturing, samenwerkingszin, ... Die vaardigheden zullen het DNA van de werknemer van de toekomst uitmaken. Die vaardigheden zijn nodig voor de jongeren van vandaag die regelmatig hun job zullen zien veranderen en van carrière zullen switchen, die ook langer zullen moeten werken dan de vorige generaties.
De vraag dringt zich op of onze ‘sociale’ infrastructuur ook klaar staat om deze transformatie te ondersteunen en faciliteren. Ik vrees van niet, jammer genoeg! De beleidsmaatregelen van de diverse overheden, de afspraken tussen de sociale partners en onze cultuur rond ‘werk’ zijn niet VUCA-proof. Ze zitten vastgeplakt aan oude paradigma’s en systeemantwoorden die de voorbije eeuw performant waren, maar die nu meer en meer hun betekenis verliezen.

Jobzekerheid of loopbaanzekerheid?

Zo moeten we ons afvragen of onze ‘sociale dialoog’-infrastructuur met tientallen paritaire comités, sectorinstellingen en opleidingsfondsen, die samenhangen met het beeld van een Tayloristisch georganiseerde arbeidsmarkt, niet achterhaald zijn en ingeruild moeten worden voor het beeld van een arbeidsmarkt die meer wendbaarheid, dynamiek en transitionaliteit vraagt. Zo ook moeten we ons afvragen of ons onderwijs- en opleidingsbeleid op alle niveaus al gericht is op het bijbrengen van de 21ste-eeuwse vaardigheden of nog werkt met leerdoelstellingen en eindtermen van de vorige eeuw.
Tegelijkertijd dringt de vraag zich op of ons arbeidsrecht en sociale-zekerheidssysteem al geënt zijn op het paradigma van loopbaanzekerheid of zich nog vastklampen aan jobzekerheid. En of loopbaanbeleid het kloppend hart is van elk HR-beleid, zoals professor Ans De Vos (Antwerp Management School) stelt. Of vertrekt ons HR nog altijd vooral van een formalistisch, top-down klassiek personeelsbeheer?

Diversiteit van talenteninzet?

Waarom zijn nog heel wat voorzieningen, maatregelen en praktijken ‘doelgroepgebonden’ en komt dit de diversiteit van talenteninzet niet ten goede? Hoe zit het met het introduceren van een nieuwe leercultuur die steunt op gedeelde verantwoordelijkheid van alle betrokken actoren en die niemand uitsluit? Kunnen we de overstap maken van een hoofdzakelijk schools leermodel naar een gemengd ‘leren en werken’-model?
Als je deze en andere gelijkaardige vragen stelt, zie je helaas te veel krampachtige reacties die leiden naar collectieve en individuele krimpscenario’s. Vasthouden aan wat was, zal ons niet doen groeien. Tijd om ons te smijten op de VUCA-uitdagingen met ons palet aan 21ste-eeuwse vaardigheden.

Fons Leroy is gedelegeerd bestuurder van VDAB.



< Terug naar overzicht