< Terug naar overzicht

Postscriptum. Vrouwen: hoera België, merci sociaal overleg! HR Square 168

Jos Gavel

Het was me weer wat op en rond 8 maart, Internationale Vrouwendag, de dag waarop jaarlijks wereldwijd opgekomen wordt tegen geweld op én discriminatie van vrouwen. Alle informatiekanalen deden nog eens een dagje of twee, drie aan overkill met betrekking tot Het Probleem. We hielden er bijna een Vrouwendagindigestie aan over. Ondertussen dronken de meeste mannen die het voor het zeggen hebben nog een glas, pisten een plas en alles bleef zoals het was. Spijtig, want er blijft nog gigantisch veel gezamenlijk en geslachtsoverschrijdend werk te verzetten om Het Probleem met zijn duizenden gezichten uit de wereld te helpen.

Even terzijde. De Vrouwendag werd op 8 maart geprikt, refererend aan dezelfde dag in 1908 en 1917. In 1908 greep de eerste vrouwenstaking plaats in New York, voor de achturendag, betere lonen en werkomstandigheden, en stemrecht. In 1917 kwamen de vrouwen van Sint-Petersburg massaal in opstand en op straat tegen de oorlog en de hongersnood. Een eeuw later is er in veel landen grote vooruitgang geboekt, maar globaal bekeken blijft de situatie dramatisch. In verscheidene niet onbelangrijke landen op diverse continenten en met verschillende culturen en religies, gaat het de jongste tijd ook weer achteruit inzake de economische en andere vrouwenrechten. Het kan anders en beter. Eén van de beste voorbeelden vinden we zelfs in eigen land.

Hoera België! Volgens Oeso-cijfers die gepubliceerd en becommentarieerd werden door De Standaard, is bij ons de kloof tussen de lonen van mannen en vrouwen de laagste van 35 vergeleken ‘ontwikkelde’ landen. De berekening werd gemaakt op basis van de mediane maandlonen. In ons land, het beste van de klas dus, verdient een man gemiddeld 3,3 procent meer dan een vrouw. In het jaar 2000 bedroeg het verschil nog 13,6 procent. De vooruitgang is dus vrij spectaculair. Meer zelfs, met de loonkloof van 17 jaar geleden zouden wij het nog beter doen dan het huidige Oeso-gemiddelde van 14,7 procent. Er zitten trouwens verrassingen in de ranglijst. De top tien van de landen die het beste scoren op loongelijkheid is heterogeen. We vinden er Italië (4), Turkije (7), Spanje (9) en Griekenland (10). Zouden vrouwen echt meer baas zijn dan we denken in landen waar machismo opvallend deel uitmaakt van de cultuur? De verklaring zal wel elders liggen.

De top tien die het slechtst scoort, wordt aangevoerd door Zuid-Korea (met een verschil van 36,7 procent) en bevat onder meer Japan (3), Israël (4), de VS (9) en Canada (10). Het zijn niet per definitie de rijkste landen waar de vrouwen er het beste voorstaan qua loongelijkheid. Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, het VK en Australië doen het ook slechter dan gemiddeld. Nederland en Frankrijk zitten een beetje onder het gemiddelde, met een loonkloof die in beide gevallen meer dan vier keer hoger is dan de Belgische.

Hoe komt het dat dit landje na zijn kortstondige leidersplaats op de FIFA-ranglijst van beste nationale voetbalploegen in 2015, eveneens op het terrein van laagste loonongelijkheid (niet alleen tussen mannen en vrouwen, ook tussen hoogste en laagste lonen) de kroon spant? De plausibele hypothese die Ive Marx (Universiteit Antwerpen) vooropstelt in de krant, is de invloed van de barema’s, vastgelegd in algemeen verbindend verklaarde cao’s, die geen onderscheid maken. Met andere woorden: als we het in dit domein zo goed doen, is dat dankzij het zo vaak verguisde geïnstitutionaliseerde sociaal overleg tussen werkgeversorganisaties en vakbonden, onder het waakzaam ook van de elkaar opvolgende regeringen. De VS en het VK behoren tot de landen met de strengste antidiscriminatiewetten, maar dat voelen vrouwen niet positief in hun portemonnee. Beide landen kennen geen interprofessioneel overleg met bindende uitkomst, dat voelen vrouwen (en lager gekwalificeerde werknemers) maar al te goed in de andere richting. Merci, sociale dialoog.

Nog een uitsmijtertje. Wij, Belgen, zijn zelfs op weg om de loonkloof om te keren. Bij de overheid verdienen vrouwen nu al meer dan mannen en in de privé begint het fenomeen zich ook voor te doen bij werknemers jonger dan 25. Men moet nu ook weer niet overdrijven met sociaal overleg en gelijke loonrechten, zouden we zeggen :).

Jos Gavel



< Terug naar overzicht