< Terug naar overzicht

In het zog van de virtuele economie, nu ook de virtuele staking?

Eind oktober publiceerde de Vlaamse ondernemers- organisatie Voka een razend interessant document, getiteld ‘Sociaal overleg 2025 – Nieuwe wegen voor een noodzakelijke update’. Op een twintigtal pagina’s worden goed gedocumenteerd en beargumenteerd negen pistes voor structurele hervorming van het sociaal overleg geopend voor publiek debat en hopelijk ook voor… overleg. In onze volgende edities komen we uitgebreid en kritisch terug op (de haalbaarheid en wenselijkheid van) deze voorstellen.

In afwachting daarvan, gooien we hier alvast één van de origineelste voorstellen in de groep. Het laatste hoofdstuk van het document is gewijd aan ‘De nood aan een stakingswet’. De meeste discussiepunten en op te lossen problemen die worden aangehaald, zijn heel klassiek. Ze worden getapt uit het nimmer en nergens lekkende vat dat iedere ondernemersorganisatie al decennia in haar kelder heeft staan. Het gaat – voorspelbaar en terecht – over blokkades, piketten met geweld, de kracht van aanzeggingsprocedures en sociale vrede, het inzetten van uitzendkrachten tijdens stakingen en het ‘onevenredig’ inzetten van het stakingsrecht. So far, so good. 

Wel nieuw en uitermate boeiend is de idee om een wettelijk en conventioneel kader te scheppen voor ‘de virtuele staking’. We citeren het Voka-document: “Naast het ordentelijk regelen van stakingen, moet er ook een kader komen voor de minimale of gegarandeerde dienstverlening voor cruciale economische en maatschappelijke activiteiten. De idee van de virtuele staking kan de zoektocht en het noodzakelijk overleg om een evenwichtige minimumdienstverlening uit te werken, verrijken."

De virtuele staking ziet er als volgt uit. Het is een collectieve actie van werknemers om druk uit te oefenen om een oplossing te vinden voor een collectief geschil. Werknemers blijven werken, maar krijgen geen loon. De werkgever moet voor elke dag van virtuele staking een bedrag storten in een kas. Dat bedrag wordt op voorhand overeengekomen in een cao en is vergelijkbaar met de schade bij een effectieve staking. Het akkoord hierover voorziet ook in de bestemming van het gestorte bedrag, zijnde een goed doel.

Is de virtuele staking effectief? Beide partijen lijden schade. Ze staan onder druk om een conflict op te lossen. Maar derden, zoals klanten (reizigers bijvoorbeeld) en leveranciers, lijden geen schade. Het initiatief ligt in handen van de sociale partners. Zij kunnen de virtuele staking opnemen in de escalatie van sociale conflicten, bijvoorbeeld als stap tussen de verzoening en de effectieve staking. Er zijn wel juridische obstakels. De wet zou aangepast moeten worden om de virtuele staking te erkennen als een modaliteit van de stakingsvrijheid. Concreet is er een regeling nodig die toelaat dat in het kader van collectieve acties werknemers-stakers kunnen werken zonder loon.

De idee bestaat al enkele decennia en is op enkele zeldzame plaatsen (met succes) toegepast. Gedurende de Tweede Wereldoorlog vond een virtuele staking plaats in Bridgeport (VS). In 1999 en 2000 was Italië getuige van de virtuele stakingen in de transportsector. En waarom zou de wetgever als alternatief voor de minimumprestaties de virtuele staking niet opleggen als collectieve actie in bepaalde economische activiteiten zoals havenloodsen, luchtverkeersleiding, spoorwegen …?” Dit voorstel mag op zijn minst creatief en het overleg waard genoemd worden. Het is namelijk een evenwichtsoefening om zowel het stakingsrecht van werknemers te garanderen, als de hinder of schade te beperken voor derden die niet bij het conflict betrokken zijn. Bovendien zou de virtuele staking de relatie van de onderneming met haar klanten – en dus haar continuïteit na de oplossing van het conflict – beschermen. Wat dan ook weer gunstig zou zijn voor de al dan niet stakende werknemers.

Wat denkt u ervan? Goed idee, slecht idee of iets tussen de twee? Laat het mij weten!

jos.gavel@hrsquare.be

Lees meer over


< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen