< Terug naar overzicht

Heeft Di Rupo dan toch gelijk?

September werd de maand van de technologie en de impact die ze op onze banen heeft. Eind augustus werd de knuppel al door voormalig premier Elio Di Rupo in het hoenderhok gegooid: de vierdagenwerkweek zou een oplossing zijn voor al het banenverlies dat er zit aan te komen. Enkele dagen later volgde het banenverlies bij AXA en P&V. Te wijten aan de technologische evolutie, maar zonder de Di Rupo-methodiek. Want die hadden economen ondertussen al afgeschoten.

HR berekent het rendement

Di Rupo had niet helemaal ongelijk als hij terugdacht aan de eerste fabrieken. Het is immers beschreven hoe Taylor de arbeidsduur reduceerde van 16 naar 12 werkuren op een dag, onder meer door de introductie van nieuwe technologie. Als je daarvan vertrekt, klopt het dat we dankzij de technologie steeds minder zijn gaan werken. Maar technologische innovaties moeten nog steeds een economische rationale hebben. De ontwikkeling ervan kost immers geld. HR zal gevraagd worden welk rendement tegenover deze kosten geplaatst kunnen worden. Als we dankzij de technologie nog maar vijf werknemers nodig hebben in plaats van tien, dan zien we het rendement in de daling van de loonkosten en de technologie zal worden ontwikkeld.

HR kan ook wijzen op de tijd die zal vrijkomen in het takenpakket van de werknemers. Tijd die gebruikt kan worden om nieuwe, misschien zelfs leuke en uitdagende taken op te nemen die tot rendement zullen leiden. Project weer goedgekeurd.

Of misschien gaat HR voor optie drie: de werknemers zijn overbelast en de technologie kan daar wat aan doen. De economische rationale zit hem dan vooral in de lange termijn. In de berekening van de kosten waartoe burn-out, verloop en moeilijke zoektochten op de arbeidsmarkt zullen leiden. Want het vermijden van kosten is ook rendement.

Als we allemaal onderbetaald zijn…

Het is hier dat visie belangrijk wordt. Als Di Rupo via technologie naar een vierdagenwerkweek wil met behoud van loon, dan kan HR hem enkel bijtreden als de huidige 100 procent taakinvulling eigenlijk een verdoken 120 procent is. Als de werkdruk per uur zo hoog is, dat je eigenlijk onderbetaald bent voor het werk dat je doet. Zoals de fabrieksarbeiders daalden van 16 naar 12, moet men dan nu dalen van 8 naar 6. De onderneming leidt in die optiek eigenlijk geen werkelijk verlies: enkel het surplus aan rendement dat het nooit had mogen hebben. Het is een redenering die makkelijker verkocht zal worden aan de werknemers dan aan het management, maar dat maakt het niet altijd onjuist.

Wat het ook wordt, HR heeft de taak om de gemaakte keuze later te gaan verdedigen bij de werknemers. Het enthousiasme over de drie opties ligt hier mogelijk omgekeerd. Minder gaan werken met behoud van loon, waarom niet? Laat maar komen die technologie, ik ontwikkel ze zelfs mee! Hersenloze taken ruilen voor leukere, uitdagende taken: er is al meer engagement en arbeidsvreugde voor vereist. Want als men vreest dat de nieuwe taken meer werkdruk zullen scheppen dan er verdwijnt door het wegvallen van de oude taken, dan werkt men impliciet mee aan het verzwaren van de eigen job. En het ligt al helemaal moeilijk om het personeel te enthousiasmeren voor technologische innovaties als het met hun eigen ontslag moet worden betaald.

De toekomst kleurt roze, toch?

Op een septemberavond sta ik voor de camera’s van het VRT-journaal voor een interview over het banenverlies bij AXA door technologische vooruitgang. Er rijzen meteen prangende vragen in mijn gedachten. Als we er zelfs in een kenniseconomie van wakker liggen dat er door technologie bijna geen banen meer gaan zijn, waarom streven we dan nog naar wereldvrede en goed gedrag? Het doodt de jobs van het gros van de bewakingsagenten, advocaten, slotenmakers, militairen, belastingcontroleurs, antivirusprogrammeurs, cipiers en ga maar door.

Zijn we daarom tegen? En zouden de journalisten die nu voor me staan het journaal dan korter maken en vroeger huiswaarts keren? Zouden ze het met minder journalisten doen? Of misschien blijft zowel de duur van het journaal als het aantal journalisten wel gelijk, dankzij wat meer goed nieuws in het journaal. De toekomst kleurt roze. Geloof het maar.

Ralf Caers is professor HRM aan de KU Leuven en oprichter van hrminessentie.be.

Lees meer over


< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen