< Terug naar overzicht

De ‘obsoleten’ hebben gekozen

Jos Gavel

In HR Square Nieuws van 25 mei besteedden wij aandacht aan de bevindingen van dr. Michaël Boissonneault van de Rijksuniversiteit Groningen. In zijn doctoraatsproef kwam hij tot de conclusie dat gezonde mensen gerust een aantal jaren later met pensioen kunnen. Het zou bijna niemand extra gezondheidsklachten opleveren. Al speelt niet alleen fysieke gezondheid een rol. Ook ‘mentale veerkracht’ is belangrijk. Of die aanwezig is bij de meerderheid van de huidige en toekomstige ‘oudere werknemers’, is echter twijfelachtig.

Vooral lichamelijke gezondheid vormt nauwelijks een beperking, stelt Boissonneault. Fysieke arbeid wordt steeds minder zwaar door allerlei hulpmiddelen. Bij personen met een slechte fysieke gezondheid is de kans op arbeidsongeschiktheid wel veel groter als ze langer (moeten) doorwerken. Dat geldt mogelijk ook voor oudere werknemers die fysiek gezond zijn, maar psychisch opzien tegen langer doorwerken. Daar ligt volgens ons het kalf gebonden.

Volgens Boissonneault kampen degenen die het niet zien zitten om langer te werken vooral met een gevoel van overbodigheid of ‘obsoletie’. In grote trekken zijn er drie vormen van obsoletie:

  • Technische obsoletie ontstaat door fysiek teruglopende prestaties en vermogens, ook wel slijtage. Door de hogere leeftijd worden spieren minder soepel, de topprestaties van een dertiger haalt u niet meer boven de 50 jaar. Bij fysiek zware beroepen gaat de slijtage nog harder. Mensen in die beroepen kunnen daar somber of zelfs depressief van worden. Maar het kan iedereen overkomen die iets verleert dat hij vroeger wel (beter) kon.
  • Economisch obsoleet geraken werknemers door technische innovaties en veranderingen die op het werk ‘doordringen’. Hierdoor veranderen werk, functies en vaardigheden of ze geraken overbodig. Het werk verdwijnt meestal niet helemaal, maar het wordt anders. Op tijd mee veranderen of meegaan met de ontwikkelingen in het vak is dan essentieel.
  • Wie dat niet, onvoldoende of te laat doet, geraakt zijn inzetbaarheid geheel kwijt. Perspectivische obsoletie heet dat en dit geldt voor mensen die vinden dat het werk helemaal niet moet veranderen. Ze willen er dan ook niet aan meewerken, houden de ontwikkelingen het liefst zo lang mogelijk tegen. Uiteindelijk lukt dat niet en dan blijft alleen aftellen tot het pensioen over.

Het gevoel van overbodig zijn (obsoletie) en alle nare gevolgen ervan kunnen net zo destructief zijn voor duurzame inzetbaarheid als lichamelijke slijtage. Wat helpt daartegen volgens de onderzoeker? Een leven lang leren, waar je het hele werkende leven mee bezig blijft. Maar dan bijna nooit grootschalig. Wel op vele momenten tijdens het normale werk, in kleine stappen wat bijleren. Juist die geleidelijke manier van nieuwe kennis, ervaring en inzichten opdoen, maakt de oudere werknemer steeds breder inzetbaar. En dus waardevoller op de arbeidsmarkt. Een tweede, minstens zo essentiële voorwaarde om niet obsoleet te worden, is erkenning en waardering van de leidinggevende.

Maak dat echter eens wijs aan de actuele en potentiële obsoleten op de vloer, in het kantoor of onderweg, aan hun werkgevers (die veel extra moeten investeren in leren en werkbaar werk) en aan de regeringen (die de regels en wetten voor de overbodigen vastleggen). Strakkere wetten opleggen, zal niet helpen. De beproefde ontwijkingstactiek is (al dan niet mentale) ziekte en deze wordt met het jaar couranter en zwaarwichtiger.

Last but not least hebben de recente verkiezingsuitslagen op hun manier aangetoond dat er in de geest van zeer veel mensen geen mentaal draagvlak bestaat voor langer werken dan 65. De ‘hardwerkende’ en al even hard stemmende Vlaming heeft een signaal gegeven, ook al verdwijnt dit in de eerste weken na de verkiezingen even onder de politieke radar. De ‘obsoleten’ hebben gekozen en zullen hun keuze in de praktijk brengen.

jos.gavel@hrsquare.be

Lees meer over


< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen