< Terug naar overzicht

Wat zijn de mogelijkheden tot tewerkstelling van asielzoekers?

Her en der gaan stemmen op om asielzoekers vlot de mogelijkheid te bieden om aan het werk te gaan in België. Welke regels moeten zij en hun werkgever dan volgen?

Er wordt uitvoerig bericht over de toestroom van asielzoekers naar (onder meer) België. Vaak wordt in dat kader de vraag gesteld hoe deze mensen het best geïntegreerd kunnen worden in onze maatschappij. Het zal weinig verbazing wekken dat ‘werken’ als één van de meest adequate middelen wordt gezien. De tewerkstelling van asielzoekers is echter geen evidentie. Hoewel een asielzoeker tijdens zijn asielaanvraag in principe legaal in België verblijft, betekent dat niet automatisch dat hij hier ook tewerkgesteld mag worden. Net zoals alle andere buitenlandse werknemers, hebben ook asielzoekers immers een arbeidskaart nodig vooraleer zij in België mogen werken, tenzij zij van die verplichting vrijgesteld zijn.

Gelet op de strenge sancties die een werkgever kan oplopen indien hij een buitenlandse werknemer zonder arbeidskaart en/of geldig verblijf tewerkstelt, is het absoluut van belang voor werkgevers om voorafgaandelijk aan de rekrutering goed te verifiëren of de kandidaat over een arbeidskaart beschikt dan wel vrijgesteld is van die verplichting. Tevens moet de werkgever op voorhand controleren of de persoon wel geldig op Belgisch grondgebied verblijft en hij moet een kopie van de verblijfstitel (of van de gegevens daarop vermeld) beschikbaar houden voor de sociale inspectie tot wanneer de tewerkstelling een einde neemt.

Wie krijgt vrijstelling van arbeidskaart?

Een vrijstelling van de arbeidskaart werd alleen gepland voor de erkende vluchtelingen. Het gaat dus om de personen die de asielprocedure al met succes hebben doorlopen. Een erkende vluchteling kan dan ook zonder bijzondere formaliteiten worden aangeworven om in België tewerkgesteld te worden. Erkende vluchtelingen hebben overigens een verblijfsrecht voor onbeperkte duur in België.

Tot het ogenblik dat een asielzoeker daadwerkelijk erkend wordt als vluchteling, geldt de bovenstaande vrijstelling van de arbeidskaartverplichting echter niet. Een asielzoeker ‘in procedure’ verblijft weliswaar legaal in België tijdens de behandeling van zijn aanvraag, maar zal dus een arbeidskaart moeten verkrijgen om in België tewerkgesteld te kunnen worden. Specifiek voor asielzoekers heeft de wetgever bepaald dat ze een arbeidskaart C kunnen krijgen die hen machtigt om bij alle werkgevers in België tewerkgesteld te worden. Zo’n arbeidskaart C kan in de huidige stand van de wetgeving wel pas ten vroegste worden toegekend 6 maanden nadat de betrokkene zijn asielaanvraag indiende bij de Dienst Vreemdelingenzaken en op voorwaarde dat er nog geen beslissing werd genomen in de asielprocedure.

Het initiatief voor het verkrijgen van deze arbeidskaart ligt bij de werknemer, maar zoals gezegd moet de werkgever voorafgaandelijk aan de aanwerving wel verifiëren of de werknemer over een arbeidskaart beschikt. De arbeidskaart C van een asielzoeker ‘in procedure’ is geldig tot het ogenblik dat een definitieve beslissing (eventueel in beroep) wordt genomen over de asielaanvraag van de betrokkene.

Welke gevolgen heeft de ‘subsidiaire beschermingsstatus’?

Niet elke asielzoeker die in België mag blijven, zal het statuut van erkende vluchteling krijgen. Het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en Staatlozen heeft immers ook de mogelijkheid om een asielzoeker de ‘subsidiaire beschermingsstatus’ toe te kennen. Die status geeft de asielzoeker in wezen een voorwaardelijk verblijfsrecht van 5 jaar (= 1 jaar + 2 jaar + 2 jaar) in België. Tijdens die periode van 5 jaar kan een einde worden gemaakt aan het verblijf indien de situatie in het herkomstland duurzaam verbeterd is.

Pas nadien zal de subsidiair beschermde persoon een verblijfsrecht voor onbepaalde duur krijgen. Personen met het subsidiair beschermingsstatuut zijn gedurende de eerste periode van 5 jaar niet vrijgesteld van de arbeidskaartverplichting en zullen dan ook een arbeidskaart C moeten verkrijgen om in België tewerkgesteld te mogen worden.

De hierboven vermelde wachttijd van 6 maanden voor de asielzoeker ‘in procedure’ geldt niet voor hen. Zodra het statuut als subsidiair beschermde persoon wordt toegekend, kan de arbeidskaart dus worden toegekend. Eenmaal na 5 jaar een verblijfsrecht voor onbeperkte duur wordt toegekend, vervalt de arbeidskaartverplichting.

Vraagt de werkgever beter zelf arbeidsvergunning en arbeidskaart B aan?

Als alternatief voor de arbeidskaart C die de werknemer zelf moet aanvragen, lijkt het ons ook mogelijk voor een individuele werkgever om zelf een arbeidsvergunning en arbeidskaart B voor een asielzoeker of een persoon met het subsidiair beschermingsstatuut aan te vragen. Uiteraard zal dat slechts het geval zijn indien aan de specifieke voorwaarden daartoe is voldaan. Zo moet voor de meest voorkomende categorie (het hooggeschoold personeel) aangetoond worden dat de werknemer een bachelor-diploma of hoger heeft behaald en dat hij minstens 39.802 euro bruto (bedrag in 2015) op jaarbasis zal verdienen. Belangrijk is ook dat – anders dan bij de arbeidskaart C – de arbeidskaart B enkel het recht geeft om tewerkgesteld te worden bij de werkgever die de arbeidsvergunning en arbeidskaart heeft aangevraagd. Ze geldt dus niet voor een bijkomende tewerkstelling bij een andere werkgever.

Eenmaal uitgemaakt is dat een asielzoeker of erkende vluchteling in België tewerkgesteld kan worden, eventueel met een arbeidskaart, spreekt het vanzelf dat de tewerkstelling tegen exact dezelfde regels en voorwaarden (bijvoorbeeld met betrekking tot minimumlonen, arbeidsduur,...) is onderworpen als die van elke andere werknemer die in België werkt. De af en toe gehoorde stelling dat asielzoekers ‘goedkoper’ zouden zijn dan Belgische werknemers houdt vanuit juridisch oogpunt dus geen steek.

Auteurs: Martijn Baert en Sophie Maes (advocaten Claeys & Engels)

 


< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen