< Terug naar overzicht

Waar worden zelfstandigen belast in een internationale context?

De regels voor de belasting van werknemers in een internationale context (zoals ‘salary split’) zijn duidelijk. Minder bekend zijn de regels die van toepassing zijn op zelfstandigen.

Voor het jaar 2000 bevatte het Oeso-Modelverdrag een artikel 14, dat gewijd was aan inkomsten uit zelfstandige beroepen. In 2000 werd dat artikel geschrapt en werden de inkomsten uit zelfstandige beroepen gebracht onder artikel 7, dat gewijd is aan ondernemingswinst. Vrijwel alle Dubbelbelastingverdragen die België heeft afgesloten, bevatten echter nog steeds een artikel 14 gewijd aan inkomsten uit zelfstandige beroepen (enkel bepaalde nieuwe verdragen, zoals het nieuwe verdrag met de Verenigde Staten, bevatten geen artikel over zelfstandigen). Het is dus nuttig de regels die specifiek op zelfstandigen van toepassing zijn, onder de loep te schuiven.

Ter herinnering: als het gaat om werknemers (als er dus een band van ondergeschiktheid bestaat), moeten de bepalingen van artikel 15 van het Oeso-Modelverdrag toegepast worden. Gaat het om zelfstandigen die een bestuursmandaat uitoefenen, dan moet in eerste instantie naar artikel 16 over bestuurdersbezoldigingen en tantièmes gekeken worden (dat echter van verdrag tot verdrag verschilt). Hier gaan we alleen in op zelfstandigen die een effectieve ondernemingsactiviteit uitoefenen (en dus geen bestuurdersmandaat).

Ook voor vrije beroepen?

Artikel 14 van het Modelverdrag bepaalde dat de inkomsten die door een zelfstandige inwoner van een staat verkregen werden in de uitoefening van zijn zelfstandige activiteit, enkel en alleen in de woonstaat belastbaar zijn, tenzij de zelfstandige in de andere staat voor het verrichten van zijn werkzaamheden geregeld over een vaste basis beschikt.

Merk op dat het artikel over zelfstandigen eveneens slaat op vrije beroepen. De meeste verdragen bevatten ook een clausule die bepaalt wat onder een ‘vrij beroep’ verstaan moet worden. Meestal gaat het om de activiteiten van (tand)artsen, ingenieurs, advocaten, accountants en bijzondere werkzaamheden op het gebied van wetenschap, letterkunde, onderwijs en dergelijke.

De spil: ‘vaste basis’ of niet?

Essentieel in de belasting van zelfstandigen is dus het begrip ‘vaste basis’. Dat loopt parallel met het begrip ‘vaste inrichting’ in het kader van vennootschappen, maar er zijn enkele verschillen op te merken:

  • Over het algemeen gaat men ervan uit dat een ‘vaste basis’ minder permanent hoeft te zijn dan een ‘vaste inrichting’. Het volstaat dat de activiteiten in de ‘vaste basis’ met enige regelmaat worden ondernomen. De uitoefening van een beroep als zelfstandige is namelijk veel mobieler en flexibeler aan de uitoefening van een activiteit door een vennootschap.
  • Een ‘vaste basis’ hoeft ook niet uitgerust te zijn om de zelfstandige activiteit uit te oefenen. Een hotelkamer zou bijvoorbeeld al als een ‘vaste basis’ beschouwd kunnen worden. Het aanpassen van een ruimte aan het uitoefenen van bepaalde zelfstandige activiteiten gaat immers veel sneller dan het aanpassen van een ruimte voor de uitoefening van een industriële of commerciële activiteit.

Daarnaast zijn er ook gelijkenissen:

  • Er is geen ‘vaste inrichting’ noch een ‘vaste basis’ wanneer er uitsluitend voorbereidende of hulpwerkzaamheden verricht worden.
  • Zowel voor de ‘vaste basis’ als de ‘vaste inrichting’ moet de zelfstandige/vennootschap:
  1. over een plaats beschikken
  2. die enige permanentie vertoont
  3. en waar de activiteit wordt uitgeoefend.

Als er sprake is van een ‘vaste inrichting’, zal er per definitie ook sprake zijn van een ‘vaste basis’.

‘Vaste basis’ of woonstaat?

Zodra vaststaat dat er sprake is van een ‘vaste basis’, zal een deel van het inkomen dat de zelfstandige via die ‘vaste basis’ verdient, toegewezen moeten worden aan de ‘vaste basis’.

Hierbij zullen dezelfde principes gevolgd moeten worden als voor een ‘vaste inrichting’. Dat impliceert dat men ervan uitgaat dat de ‘vaste basis’ een eigen zelfstandige onderneming is en op grond daarvan de inkomsten en uitgaven van de zelfstandige toewijzen aan de ‘vaste basis’ of de woonstaat.

Auteur: Koen Fransaer (advocaat Claeys & Engels)



< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen