< Terug naar overzicht

Loonmatiging Straks kan alles, zij het met mate

Het verbod op individuele loons- en premieverhogingen berooft personeelsverantwoordelijken van een belangrijk beleidsinstrument. Brengt de nieuwe loonmatiging straks verandering? Advocaat Alexander Vandenbergen (Loeff Claeys Verbeke) gaf antwoord tijdens een ontbijtcauserie van Right Associates.

Na de loonstop volgt de loonmatiging. De federale regering sprak met de sociale partners af dat de Belgische lonen niet méér mogen stijgen dan die van onze Nederlandse, Franse en Duitse buren (de "referentielanden"). Wat dit in de praktijk betekent, is nog onduidelijk. De nieuwe loonmatiging komt er uit vrees voor een inhaalbeweging na een drie jaar durende loonstop. "De loonmatiging die er volgend jaar aankomt, luidt een overgangsperiode in. Maar de wet is ingevoerd zonder enige beperking in de tijd", merkt Alexander Vandenbergen op.


Onduidelijk


Loonsverhogingen die volgen uit een eenzijdige beslissing van de werkgever, mogen binnenkort weer. Tijdens de huidige loonstop is dit verboden. "Enige voorzichtigheid is toch nodig", waarschuwt Vandenbergen. "De werkgever kan op eigen initiatief weliswaar nieuwe premies en voordelen toekennen, maar een loonsverhoging valt niet onder die noemer. Over een loonswijziging moet immers op zijn minst een impliciet akkoord bestaan tussen beide partijen. De wetgever wil vermijden dat de toegelaten marges van de loonkostontwikkeling overschreden worden. Door de slordig opgestelde teksten is dit evenwel niet helemaal zeker."

Akkoorden die al bestonden op het ogenblik dat de wet in werking treedt, mogen uitgevoerd worden, ook al resulteren ze in een loonkostverhoging.

Bestaande bonusplannen en premiestelsels kunnen behouden worden. Tussen de regels door kunnen we afleiden dat het er voor werkgevers en werknemers op aankomt nu loonsverhogingen af te spreken voor volgend jaar. De wet stipuleert bij schending wel administratieve boetes, maar die kunnen geen retroactief effect hebben.

"De nieuwe wet is rommelig. Vele vragen over de betekenis en de draagwijdte van de maatregelen blijven open. Zelfs de voorbereidende werken verklaren weinig. In sommige gevallen spreken de begeleidende notities en de wetteksten elkaar tegen", aldus Vandenbergen. "Vooral het ontbreken van een klare omschrijving van het begrip loonkostontwikkeling schept proble- men. De wetgever ziet loonkostontwikkeling als de nominale verhoging van de gemiddelde loonkosten per werknemer, in de privé-sector uitgedrukt in voltijdse equivalenten. Bij mijn weten bestaat er geen rechtspraak die dit begrip definieert. De Centrale Raad voor het Bedrijfsleven dient concreet te bepalen wat het betekent."

De definitie zal in ieder geval ruim zijn om een vergelijking met de referentielanden mogelijk te maken. De loonkosten moeten alle samenstellende delen van het loon bevatten. Niet alleen premies of in geld waardeerbare voordelen, maar ook aanvullende voordelen zoals groeps- of pensioenverzekeringen en een aanvullende ziektevergoeding tellen mee. Bovendien omvat de loonkost ook de kost van gewijzigde arbeidsvoorwaarden. Zo kunnen bijvoorbeeld compensaties voor inkomensverlies door arbeidsherverdelende maatregelen maar toegekend worden voor zover de nominale loonkostverhoging die hieruit voortvloeit, de maximale marge niet overschrijdt.


Uitzonderingen


Loonindexering en baremaverhogingen zijn gewaarborgd, ook als de norm wordt overschreden. De overschrijding wordt dan wel afgehouden van de loonmarge in de jaren 1999-2000. Commentarieert Vandenbergen: "Volgens de wet zijn enkel de baremaverhogingen mogelijk die vastgelegd zijn in een collectieve arbeidsovereenkomst. De huisbarema's (de eigen barema's van de ondernemingen die niet zijn neergelegd in een cao) zouden niet onder deze uitzondering vallen. Op dit vlak is de nieuwe loonmatiging bijgevolg strenger dan de huidige loonstop.

Bovendien spreken de wettekst en de voorbereidende werken elkaar tegen op dit punt. In de memorie van toelichting lezen we echter dat de huisbarema's wel mogen toegepast worden. Opnieuw is hier voorzichtigheid geboden. Als het toepassen ervan tot een sanctie leidt, kan de rechter geen rekening houden met de toelichting. Hij moet zich houden aan de letter van de wet."

ook als de norm wordt overschreden.

De twee vermelde uitzonderingen vormen samen de minimale marge. Deze stijging van de loonkost wordt immers gegarandeerd. De reële loonkostontwikkeling situeert zich tussen de minimaal en maximaal toegestane marge. "Het is echter niet uitgesloten dat de minimale marge hoger ligt dan de maximale. Uiteraard is er dan geen ruimte meer voor het voeren van enige loonpolitiek", stelt Vandenbergen vast. Binnen een onderneming kan dat leiden tot spanningen. Bedienden kunnen dikwijls terugvallen op baremaverhogingen. Ze kunnen de loonmarge opsouperen, waardoor arbeiders, die doorgaans geen baremaverhogingen kennen, in de kou blijven staan.

Daarnaast zijn er nog enkele toegelaten verhogingen. Winstdeelnemingen voor het personeel en verhogingen van de loonmassa die voortvloeien uit een toename van het aantal personeels- leden, zijn toegestaan. "De toename van de loonmassa is noodzakelijk omdat anders geen aanwervingen meer mogelijk zijn. De stijging blijft echter beperkt tot een proportionele toename van de loonkost gebaseerd op de gemiddelde loonkost per werknemer. Deze beperking kan problemen opleveren bij de aanwerving van hogere kaderleden en directieleden. Hun loonkost ligt doorgaans hoger dan het

gemiddelde. Als de minimale marge de maximale overschrijdt, kunnen nieuw aangeworven kaderleden of directieleden geen hoger loon krijgen dan het gemiddelde van de lonen in de onderneming. Als dit de bedoeling was van de wetgever, is dit wel een draconische maatregel die leidt tot het outsourcen van de werknemers met lage lonen", verduidelijkt Vandenbergen.

In principe kan alles, zolang de loonnorm niet wordt overschreden. "Het probleem is dat de nieuwe wet op sommige punten veel strikter is dan de huidige, maar uit de begeleidende teksten blijkt dat dit niet altijd de bedoeling was. Er is dus nog veel opheldering nodig."

Lees meer over

Geef als eerste een reactie

Om reacties te kunnen geven moet u inloggen
< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen