< Terug naar overzicht

Juist taalgebruik in de onderneming

Het taalgebruik in de arbeidsverhoudingen met de werknemers is in België aan strikte regels onderworpen. Deze regels zijn dikwijls onvoldoende gekend. Nochtans kan een verkeerde toepassing ervan tot vervelende gevolgen leiden.

De toepasselijke regelgeving hangt af van de plaats waar de werkgever, of beter de exploitatiezetel van de werkgever, gevestigd is. Daarbij wordt een 'exploitatiezetel' door de rechtspraak omschreven als zijnde elke vestiging of elk activiteitencentrum met een zekere stabiliteit.
Terzake moeten drie grote onderverdelingen worden gemaakt, al naargelang de exploitatiezetel gelegen is in eentalig Nederlands taalgebied, eentalig Frans taalgebied en het hoofdstedelijk gewest Brussel, de faciliteitengemeenten en Duitstalig België.
> Eentalig Nederlands taalgebied
Het eentalig Nederlands taalgebied stemt overeen met Vlaanderen min de Vlaamse gemeenten die Franse taalfaciliteiten hebben. Voorbeelden van deze laatste zijn onder meer Wemmel, Drogenbos, Kraainem en Voeren.
Binnen dit gebied wordt het taalgebruik tussen werkgevers en werknemers geregeld door het decreet van 19 juli 1973 betreffende het taalgebruik in sociale betrekkingen (BS 6 september 1973).
Toepassingsgebied
Het taaldecreet is van toepassing op de 'sociale betrekkingen' tussen werkgevers en werknemers en op de 'wettelijk voorgeschreven akten en bescheiden'. Wat moet onder deze begrippen worden begrepen?
Voor wat de sociale betrekkingen aangaat, bepaalt het decreet dat deze zowel de mondelinge als schriftelijke individuele en collectieve contacten omvatten die rechtstreeks of onrechtstreeks verband houden met de tewerkstelling. Het gaat bijgevolg om een zeer ruim begrip dat eigenlijk neerkomt op alle communicatie die plaatsvindt tussen de werkgevers en de werknemers.
De wettelijk voorgeschreven akten en bescheiden zijn alle documenten die krachtens de diverse wettelijke bepalingen bestemd zijn voor het personeel. (bijvoorbeeld het arbeidsreglement, de individuele rekening enz.). De beide begrippen zijn dus enigszins overlappend.
Voorgeschreven taal
Voor de sociale betrekkingen en de akten en bescheiden moet verplicht gebruik worden gemaakt van het Nederlands. Wel mag de werkgever bij de documenten steeds vrijblijvend een vertaling in één of meer andere talen bijvoegen. Dit is bovendien verplicht zo de ondernemingsraad hierom gevraagd heeft (of zonder ondernemingsraad, een vertegenwoordiger van de vakbond) en de samenstelling van het personeel dit rechtvaardigt.
Sancties
De werkgever die zich schuldig maakt aan niet-naleving van de voorgaande verplichtingen, stelt zich bloot aan verschillende mogelijke sancties. Vooreerst zijn alle documenten, berichten enz. die zijn opgesteld in een andere taal dan het Nederlands absoluut nietig. Dit houdt in dat de nietigheid te allen tijde en door eenieder (bijvoorbeeld ambtshalve door de rechter) kan worden vastgesteld. Niettemin bepaalt het decreet uitdrukkelijk dat de nietigheid geen nadeel mag toebrengen aan de werknemer.
Voorts moeten de documenten worden vervangen door de correct opgestelde documenten, waarbij de vervanging echter geen uitwerking heeft met terugwerkende kracht, maar pas vanaf de datum van de vervanging.
Ten slotte kan aan de werkgever ook een administratieve geldboete worden opgelegd of zelfs een correctionele straf.
> Eentalig Frans taalgebied
Het ééntalige Franse taalgebied wordt uiteraard gevormd door Wallonië, maar dan zonder de gemeenten met Nederlandse taalfaciliteiten (zoals Komen, Moeskroen, Edingen…) en zonder het Duitstalige gebied.
Het taalgebruik wordt er geregeld door het Franse taaldecreet van 30 juni 1982 (BS 27 augustus 1982) en gelijkt sterk op de Nederlandstalige regeling die hierboven werd uiteengezet.
Toepassingsgebied
Het toepassingsgebied van het Franse taaldecreet is hetzelfde als dat van de Nederlandstalige tegenhanger. Het betreft opnieuw de 'sociale betrekkingen' tussen de werkgevers en de werknemers, evenals 'de akten en bescheiden voorgeschreven door de wet'.
Voorgeschreven taal
De verplicht voorgeschreven taal is ditmaal het Frans. Toch kunnen de werkgever en de werknemer vrij overeenkomen om bijkomend nog een andere taal te gebruiken.
Sancties
Ook de sanctie is gelijkaardig als deze voorzien in het Nederlandse taaldecreet: de absolute nietigheid van alle documenten die niet in het Frans zijn opgesteld. Deze nietigheid houdt opnieuw op vanaf het ogenblik van de vervanging van de documenten.
Een verschil is dat het Franse taaldecreet geen administratieve of strafrechtelijke sancties bevat om de afdwingbaarheid ervan te verzekeren. Evenmin is bepaald dat de nietigheid geen nadeel mag toebrengen aan de werknemer.
> Brussels Hoofdstedelijk Gewest - faciliteitengemeenten - Oostkantons
Voor de werkgevers die een exploitatiezetel hebben in het Brusselse gewest (de 19 gemeenten), de faciliteitengemeenten en Duitstalig België geldt een ietwat minder strikte regeling.
Deze regeling wordt beheerst door het koninklijk besluit van 18 juli 1966 houdende de coördinatie van de wetten op het gebruik van talen in bestuurszaken (BS 2 augustus 1966).
Toepassingsgebied
De Wetten op het Taalgebruik in Bestuurszaken zijn van toepassing op de akten en bescheiden die voorgeschreven zijn door de wet, alsook op de documenten die bestemd zijn voor het personeel. Het gaat met andere woorden over alle schriftelijke communicatie met het personeel.
Voorgeschreven taal
Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen Brussel en de rest. De ondernemingen met een exploitatiezetel in het Brussels gewest mogen voor de wettelijk voorgeschreven akten en bescheiden kiezen tussen het Nederlands, het Frans of beide. Voor de documenten die bestemd zijn voor hun personeel moeten ze gebruik maken van de taal van het personeelslid: Nederlands voor het Nederlandssprekend personeel, Frans voor het Franstalig personeel.
De werkgevers met een exploitatiezetel in een van de faciliteitengemeenten of in het Duitstalig gebied, moeten in principe de taal gebruiken van het gebied: Nederlands in de Vlaamse faciliteitengemeenten, Frans in de Waalse faciliteitengemeenten en Duits in de Oostkantons. Nochtans mogen de documenten die bestemd zijn voor het personeel vertaald worden indien de samenstelling van het personeel dit rechtvaardigt.
Sanctie
De akten en documenten die in de verkeerde taal zijn opgesteld, moeten door de werkgever worden vervangen door een document in de juiste taal. Anders dan wat het geval is voor de Vlaamse en Waalse regeling, heeft deze vervanging uitwerking met terugwerkende kracht tot op de datum van het oorspronkelijke document en niet vanaf het ogenblik van de vervanging.
> Twee voorbeelden
Dringende reden in Zaventem
Een werkgever met een exploitatiezetel in Zaventem stelt zowel Nederlandstalig als Franstalig personeel te werk. Naar aanleiding van een ernstig incident op de werkvloer wordt een Franstalige werknemer ontslagen om dringende reden. De arbeidsovereenkomst van de betrokkene wordt onmiddellijk en zonder enige vergoeding beëindigd en zoals wettelijk vereist is, wordt binnen de drie werkdagen een aangetekend schrijven gestuurd met daarin een uitgebreide motivering van de dringende reden. Aangezien de werknemer enkel Frans spreekt, wordt de brief enkel in het Frans opgesteld.
Welnu, ongeacht de ernst van de feiten, zal de werknemer de rechtmatigheid van het ontslag met succes kunnen betwisten. Inderdaad, omdat Zaventem eentalig Nederlands taalgebied is, moest de kennisgeving van de dringende reden in het Nederlands gebeuren. De Franstalige kennisgeving is nietig en moet als onbestaande worden beschouwd. Op die manier werd één van de essentiële vormvoorwaarden van een ontslag om dringende reden (kennisgeving van de motivering binnen de drie werkdagen) niet nageleefd, en zal er bijgevolg sprake zijn van een onregelmatig ontslag. Door deze onregelmatigheid zal de werknemer aanspraak kunnen maken op een vervangende opzeggingsvergoeding.
Weliswaar had men de Franstalige kennisgeving nog kunnen vervangen door een Nederlandstalige, maar dan moest dit wel gebeuren binnen de oorspronkelijke termijn van drie dagen, aangezien de vervanging geen terugwerkende kracht heeft.
Dit zou anders geweest zijn indien de exploitatiezetel was gevestigd in de faciliteitengemeente Kraainem: in dat geval diende de brief weliswaar ook in het Nederlands te zijn opgesteld, maar een verkeerd opgestelde brief kon achteraf nog te allen tijde worden vervangen, doordat daar de vervanging teruggaat tot op de datum van het oorspronkelijke document.
Engels in Vlaanderen
Een multinationale onderneming met exploitatiezetel in Vlaanderen gebruikt vanaf een bepaald niveau binnen de onderneming steevast het Engels als voertaal. Daarbij verloopt niet alleen de dagelijkse communicatie in het Engels, maar wordt bovendien met een aantal kaderleden een Engelstalige arbeidsovereenkomst afgesloten. In deze arbeidsovereenkomst wordt onder meer een niet-concurrentiebeding opgenomen dat in principe aan alle wettelijke voorwaarden voldoet: de uitwerking van het beding wordt beperkt in de ruimte, de tijd en tot soortgelijke activiteiten én er is voorzien in een compensatoire vergoeding voor de werknemer als tegenprestatie voor de niet-concurrentie.
Naar aanleiding van het vertrek van één van de managers, rijst zich de vraag naar de afdwingbaarheid van het niet-concurrentiebeding.
Welnu, de Engelstalige arbeidsovereenkomst is opnieuw absoluut nietig en zal bijgevolg voor niet-geschreven worden gehouden. Dit houdt niet in dat er tussen de partijen nooit een arbeidsovereenkomst zou hebben bestaan, maar wel dat de bijzondere voorwaarden in de arbeidsovereenkomst, zoals het niet-concurrentiebeding, niet tegenwerpbaar zullen zijn.
Na zijn vertrek zal de werknemer dan ook vrij zijn om zijn ex-werkgever zoveel concurrentie aan te doen als hij wil. Bovendien zal de werknemer ook nog aanspraak kunnen maken op de compensatoire vergoeding, aangezien volgens het Nederlandse taaldecreet de nietigheid geen nadeel mag berokkenen aan de werknemer. Met andere woorden: op dat punt blijft het niet-concurrentiebeding wel nog afdwingbaar, op voorwaarde uiteraard dat in dat geval de niet-concurrentieverplichting wordt nageleefd.

Lees meer over

Geef als eerste een reactie

Om reacties te kunnen geven moet u inloggen
< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen