< Terug naar overzicht

Flexibiliteit: de minimumstrategen zetten de norm

De helft van de Vlaamse ondernemingen (51%) kampt binnen het jaar met grote stijgingen en/of dalingen van de vraag naar zijn product of dienst. Toch reageren bedrijfsleiders weinig creatief op die schommelingen. Een daling van de vraag leidt nog vaak tot tijdelijke werkloosheid of ontslagen, bij een stijging zoekt men externe krachten. Dat stellen Stijn Gryp, Geert Van Hootegem e.a. vast in een studie naar de flexibiliteit op de Vlaamse arbeidsmarkt.

In 2002 had één op vier Vlaamse ondernemingen (26%) vanaf 10 werknemers te maken met een stijging van de vraag naar haar product of dienst. Bij nog eens 20% was er alleen een toename van de vraag en een kleine 5% had uitsluitend met vraagdalingen te kampen. Meer dan de helft van de Vlaamse ondernemingen moet dus op korte tijd sleutelen aan het personeelsbestand. Het onderzoeksteam rond Stijn Gryp en Geert Van Hootegem (KU Leuven) was benieuwd hoe ze dat doen en ging aan de slag met de meest recente gegevens uit de PASO-enquête, een jaarlijkse ruime bevraging van Vlaamse vestigingen vanaf 1 werknemer, over allerlei aspecten van de arbeidsmarkt.

De auteurs gaan na of omgevingsfactoren (vraagschommelingen, moeilijk invulbare vacatures enz.), organisatiefactoren (het type product, werken in teams) en werknemersfactoren (bedienden- of arbeidersstatuut) invloed hebben op de bezettingsgraad van een organisatie en op haar gebruik van flexibele of niet-reguliere arbeid. De keuze voor en het type van flexibele arbeidsvormen verschilt tussen grote en kleine ondernemingen, tussen private en publieke vestigingen, tussen bedrijven met veel bedienden en bedrijven met hoofdzakelijk arbeiders.
In dit alles zit toch één lijn: bijna alle ondernemers zijn minimumstrategen. Ze kiezen voor een minimale personeelsbezetting, net voldoende om de vraag te dekken, en zoeken tijdelijke krachten voor het extra werk. Bij dalmomenten gaan ze relatief snel over tot ontslag of tijdelijke werkloosheid. Vaak doen ze helemaal niets en blijven ze zitten met onnodige personeelskosten. Opleiding in tijden van rust wordt te weinig overwogen.

Zowel in tijden van hoogconjunctuur als op momenten van laagconjunctuur kiezen bedrijven er vaker voor om respectievelijk personeelsleden (tijdelijk of definitief) buitenspel te zetten of nieuwe werknemers aan te trekken (uitzendarbeid) dan om het bestaande personeel op een andere manier ‘bezig te houden’ (opleiding) of flexibeler in te zetten (in een andere functie, naargelang de nood). Ze ageren als een voetbalcoach die spelers uit het B-team plukt in plaats van de kwaliteiten van zijn kernspelers bij te schaven of de pionnen op het veld onderling te verschuiven.

Tot die aanpak zijn ze ten dele veroordeeld door de economische realiteit. Die wil slanke bedrijven die uit kostenoverwegingen het aantal personeelsleden tot het absolute minimum beperken. Het aantal personeelsleden dat nodig is bij de laagst denkbare vraag naar het product of de dienst, maakt de kern uit van de onderneming. Over een teveel aan personeelsleden, dat men dan in opleiding kan sturen, is geen sprake. Men zal, in de logica van de minimumstrategie, veeleer voor tijdelijke werkloosheid of ontslag kiezen. Bij een stijgende vraag dient de organisatie snel te reageren door voorlopige krachten in te schakelen. De minimumstrategie heeft als grote nadelen dat de kennis en vaardigheden telkens aan nieuwe medewerkers moeten aangeleerd worden en dat maar weinig personeelsleden de werking van het bedrijf echt kennen. Door het grote verloop komt de bedrijfsinformatie ook snel tot bij de concurrent. Een ander belangrijk nadeel is de beperkte motivatie van werknemers die weten dat ze maar voor een korte periode in dienst zijn. De betrokkenheid is matig. Dat komt de innovatie van de onderneming niet ten goede.

Dit boek bespreekt in detail de verschillende vormen van flexibele arbeid, en voorziet de praktijk van kanttekeningen, suggesties en kritieken. Een uitgebreide recensie leest u in HR Square nr. 24 van juni.

Lees meer over

Geef als eerste een reactie

Om reacties te kunnen geven moet u inloggen
< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen