< Terug naar overzicht

Bore-out: mythe of werkelijkheid?

Is bore-out de allernieuwste beschavingsziekte die onze medewerkers bedreigt? Of is er helemaal geen sprake van langdurige uitval veroorzaakt door verveling op het werk? Samen met drie academische experts zoeken we het uit.

“Bijna zes procent van de Vlaamse werknemers loopt risico op bore-out”, zo waarschuwde een krantenkop vorig jaar. Bedrijven, zo lezen we tussen de regels door, moeten dringend meer aandacht besteden aan dit fenomeen, want bore-out kan net als burn-out tot massale uitval leiden. Maar er zijn ook tegenkantingen. Zo schreven Céline Desmarais en Emmanuel Abord de Chatillon, academici uit Zwitserland, in de Franstalige HR Square een vlammend betoog tegen de bore-out-industrie. Bore-out, menen ze, is een uitvinding van consultants, maar niet iets dat u en ik op de werkvloer zullen aantreffen.

Wat is het nu? Is de bore-out fictie, door consultants uitgevonden om verontruste bedrijven een oplossing voor een onbestaand probleem te kunnen verkopen? Of is het, net zoals de bijna-naamgenoot burn-out, een ernstig probleem waaraan HR-departementen dringend veel aandacht moeten besteden? Is het een mythe of werkelijkheid?

Verveling is nog geen bore-out

De artikels in de Vlaamse media over de 5,9 procent van de werknemers in Vlaanderen die een risico lopen op een bore-out, steunen op onderzoek van professor Hans De Witte en doctoraatsstudentes Steffie Desart en Anahí Van Hootegem, alle verbonden aan het onderzoekscentrum Arbeids-, Organisatie en Personeelspsychologie van de KULeuven. Zij zetten een representatieve steekproef op van 1500 Vlamingen in het kader van het doctoraat van Steffie Desart. “Die 5,9 procent slaat op het aantal mensen die steeds ‘vaak’ of ‘altijd’ hebben aangeduid op de vragen waarmee men ‘job boredom’ meet”, legt Anahí Van Hootegem uit. “Dan gaat het over stellingen als ‘ik verveel me op mijn werk’, ‘op het werk kruipt de tijd voorbij’ en ‘op het werk lijkt het of er geen einde aan de dag komt’. Als je kijkt naar de mensen die op élk van die vragen telkens weer ‘altijd’ hebben omcirkeld, die dus aangeven dat ze zich elke dag opnieuw zo voelen, dan komen we op één procent.”

Overigens, merkt ze op, is er geen verschil tussen mannen en vrouwen. Wel vervelen twintigers zich vaker dan anderen en is er meer verveling bij wie een uitvoerende of administratieve functie heeft, of wie bij de overheid en in de dienstensector werkt. Opvallend: wat het onderzoek meet, is eigenlijk hoe vaak wij ons vervelen op het werk. En dus zou de titel van het stuk veeleer moeten zijn: ‘Bijna zes procent van de Vlaamse werknemers verveelt zich vaak tot altijd op het werk’. “Risico is inderdaad misschien niet het juiste woord hier, want het suggereert dat je tot de groep van zieken zou kunnen behoren, wat niet het geval is”, bevestigt Van Hootegem.

Overigens is ook de term ‘bore-out’ problematisch: in de academische literatuur zal u daarover niets lezen. Er is wel onderzoek naar ‘job boredom’ of verveling op het werk. Anahí Van Hootegem: “Wetenschappelijke literatuur spreekt steeds over ‘job boredom’, en er is wel degelijk evidentie voor dat er mensen zijn die daarmee zitten. Maar thuis zitten door de verveling, zoals de term ‘bore-out’ suggereert? Daar is geen wetenschappelijke literatuur over. Er zijn enkele individuen die aangegeven hebben dat dit bij hen het geval is en dat zijn de verhalen die de media oppikken, maar het is moeilijk om daar uitspraken over te doen. Er is op dit moment geen wetenschappelijke literatuur over mogelijke langetermijngevolgen van de verveling op het vlak van gezondheid.”

Lode Godderis, professor Arbeidsgeneeskunde aan de KULeuven, maakt de vergelijking tussen burn-out en bore-out: “Ook al zijn er nog geen medisch-diagnostische criteria voor burn-out, het staat wel in ICD-10 (de tiende editie van het ‘International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems’, n.v.d.r.). Je kan het beschrijven, het is een syndroom dat erkend wordt als aandoening. Bore-out, daarentegen, kunnen we nu nog niet omschrijven als een aandoening. Het is eerder een psychische toestand waarin iemand zich bevindt.”

... maar verveling heeft wel negatieve gevolgen

In Nederland doet Madelon van Hooff, als universitair docent Arbeids- en Organisatiepsychologie verbonden aan de Radboud Universiteit, onderzoek naar ‘job boredom’. “Dat definiëren we als een werkgerelateerde emotie – dus: gelinkt aan wat mensen doen op het werk – die zich kenmerkt door een gebrek aan interesse, moeite met concentreren, een gevoel van gebrek aan uitdaging”, verduidelijkt ze. “Een gevoel van verveling gaat ook gepaard met een gevoel van betekenisloosheid.”

Van Hooff verwijst ook naar een artikel van Erin Westgate en Timothy Wilson (University of Virginia) waarin een experimenteel getoetst model naar voren wordt geschoven dat onder meer een gebrek aan ‘meaning’ aanduidt als een oorzaak van verveling. Uit een dagboekonderzoek naar verveling, dat inzicht geeft in het proces van oorzaak en gevolg, blijkt dat mensen die aangeven zich verveeld te hebben op een bepaalde werkdag, ‘s avonds ook meer depressieve gevoelens rapporteren, vertelt de Nederlandse experte. Die gevoelens, zo benadrukt ze, moet je wel duidelijk onderscheiden van een depressie: het gaat veeleer over het zich down voelen.

“Als dat ‘eens een keer’ gebeurt, moet je dat niet dramatiseren”, zegt ze, “Maar we hebben in ons onderzoek dus wel laten zien dat er negatieve gevolgen zijn. We merken ook dat er een proces mogelijk is waarbij je je op een dag verveelt en daardoor de volgende dag minder zin hebt om aan je werk te beginnen, waardoor je minder gemotiveerd bent op je werk, waardoor je je die dag ook meer verveelt... Het kan dus dat zo’n proces accumuleert. Verveling heeft niet op iedereen hetzelfde effect." Uit haar onderzoek blijkt dat de plaats die werk inneemt in het leven van iemand, een impact heeft. Bij personen voor wie werk minder belangrijk is, zal het effect van ‘job boredom’ op depressieve gevoelens kleiner zijn. Bovendien blijkt ook dat je het effect van verveling kan compenseren: als je in je vrije tijd dingen doet waar je echt voldoening uit haalt, waar je je competent in voelt, waardoor je verbonden bent met andere mensen en het gevoel hebt dat je dingen kan doen die je echt graag wil, dan helpt dat om de negatieve gevolgen van ‘job boredom’ te verminderen.

Ook het onderzoek waaraan Anahí Van Hootegem meewerkte, bracht negatieve gevolgen van verveling aan het licht. Zij heeft het over een distantie die optreedt. “Er wordt afstand genomen van het werk en mensen worden cynisch”, klinkt het. “We zagen ook dat mensen last hebben van cognitieve problemen: moeite met het concentreren, met het onthouden. Er is een cognitief controleverlies als gevolg van de verveling. Tot slot zagen we ook dat men minder tevreden is over werk en leven.” 

Wilt u het volledige artikel (van Timothy Vermeir met foto's van onder meer Hendrik De Schrijver) lezen? Dat kan door lid te worden van HR Square. U ontvangt dan niet alleen het tijdschrift, maar hebt ook toegang tot de website met het hele archief én u geniet van stevige prijsreducties op tal van hoogst interessante evenementen, ook op de HR Square Seminaries, HR Square Masterclass en HR Square Conference. Hoe wordt u lid? Ga naar www.hrsquare.be of contacteer Nathalie Dierickx, nathalie.dierickx@hrsquare.be, 0474 97 07 43.

Lees meer over

Geef als eerste een reactie

Om reacties te kunnen geven moet u inloggen
< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen