< Terug naar overzicht

Wat er nu toe doet

Auteurs:Gary Hamel
Uitgever:Het Spectrum, 352 blz.
ISBN:97890 00 310128
Prijs:€24.99
In zijn jongste turf ‘Wat er nu toe doet’ waarschuwt managementgoeroe Gary Hamel voor een arrogant kapitalisme.

Gary Hamel, hoogleraar aan de London Business School en coauteur van ‘Competing for the Future’, noemt zichzelf een overtuigd voorstander van het kapitalisme, maar niet van de vorm die dat systeem reduceert tot het najagen van alleen maar winst. Precies het loutere winstbejag heeft het systeem de jongste jaren op zijn grondvesten doen daveren en heeft allerhande malafide praktijken in de hand gewerkt.

Hamel wil trouwens niet alleen bepaalde banken met de vinger wijzen: “Als mensen overal ter wereld hun vertrouwen in het bedrijfsleven hebben verloren, komt dat doordat bedrijven dat vertrouwen hebben misbruikt. In dit opzicht is het gevaar voor het kapitalisme heel wat ernstiger en prozaïscher dan dat van bankierende zakkenvullers. Prozaïscher, omdat dit gevaar niet afkomstig is van roofzuchtige Wall Street-financiers, maar van het ‘kleine’ wangedrag van ondernemingen dat de frustratie van ‘gewone mensen’ dagelijks voedt.”

Hamel heeft het dan over bedrijven met callcenters die de klant vooral niet helpen en gefrustreerd achterlaten, over bedrijven die de consumenten geen enkele garantie bieden, over bedrijven die fouten en schuldig verzuim bagatelliseren. Zij zijn de doodgravers van het kapitalisme. Het gaat om ontzettend veel bedrijven en het is dan ook de vraag of het kapitalisme zoals we dat kennen de nieuwe werkelijkheid met mondiger consumenten én sociale media wel kan overleven.

Ondertussen worden de ondernemingen ook van binnenuit aangevallen. Dan hebben we het niet over stakingen of spectaculaire protesten, maar over de dagelijkse demotivatie van allesbehalve ‘betrokken’ medewerkers. Nauwelijks één op de vijf werknemers noemt zich ‘betrokken’ bij zijn werk. Alleen die kleine minderheid is bereid om zich extra in te spannen voor de werkgever.

“Als managementonderzoeker raak ik gedeprimeerd door het feit dat zoveel mensen hun werkkring zo deprimerend vinden”, zucht Hamel. De ontmoedigende cijfers komen van een grootschalige studie van Towers Parrin (inmiddels al opgegaan in Towers Watson) bij ongeveer 90.000 werknemers in 18 landen.

Nagenoeg 60 jaar geleden kon Charles Wilson, de toenmalige bestuursvoorzitter van General Motors nog hooghartig verkondigen: “Wat goed is voor GM, is ook goed voor Amerika.” Helemaal ongelijk kunnen we de man niet geven, zelfs nu niet, als we ons laten leiden door de verregaande steun die ook president Obama voor GM wist te mobiliseren.

Toch klinken dergelijke verklaringen vandaag wanluidend. Hamel plaatst er een heel andere ondernemingsopvatting tegenover. Hij verwijst naar Google-topman Eric Schmidt die Google Ideas in de steigers zette. Die afdeling wil ideeën kanaliseren die de meest nijpende problemen van de mondiale samenleving willen aanpakken (zoals de proliferatie van kernwapens en faillerende natiestaten).

“Op de lange termijn komen de belangen van aandeelhouders en de rest van de samenleving overeen. De aarde tot een ‘betere habitat’ maken, dient de belangen van het bedrijfsleven, en het bedrijfsleven ‘beter’ maken, dient de belangen van elk menselijk wezen”, zo luidt de motivatie van Google voor zijn ‘think/do-tank’.

De aanpak van Google past bij de vijf ‘aandachtsgebieden’ die Hamel naar voren schuift. Het gaat om vijf onderwerpen die prioriteit moeten krijgen om het hoofd te bieden aan de vele uitdagingen. De ondertitel maakt al duidelijk waartoe die thema’s voorrang moeten krijgen: ‘Hoe je wint in een wereld die voortdurend verandert, te midden van onstuitbare innovatie en meedogenloze concurrentie’. Het gaat om waarden, innovatie, aanpassingsvermogen, passie en ideologie.

?1. Waarden: alleen een morele renaissance kan het weggesmolten vertrouwen in het bedrijfsleven herstellen. “De belangen van alle categorieën van belanghebbenden stroken niet altijd met elkaar, maar over één punt lijken zij het unaniem eens: waarden doen er nu meer toe dan ooit.”

?2. Innovatie: minder dan één op de honderd ondernemingen heeft innovatie tot de dagelijkse taak van iedereen gemaakt. Innovatie komt tot stand ‘in weerwil van’ in plaats van ‘dankzij’ het systeem. Omdat dit de enige sleutel tot duurzaam succes is, wacht hier een herculesopdracht, ook voor HR. Alle managementprocedures moeten anders, ook prestatiemeting, werving en beloning.

?3. Aanpassingsvermogen: de nood aan voortdurende innovatie maakt duidelijk dat duurzaam succes een exclusiviteit wordt voor wie zich soepel kan aanpassen. Dit gaat dus ook om de organisatiecultuur.

?4. Passie: innovatie en de bereidheid tot veranderen zijn de vruchten van passie, maar helaas is de doorsnee werkvloer dodelijk voor hartstocht.

?5. Ideologie: alle ontkennende retoriek ten spijt, is het streven om de touwtjes strak in handen te houden nog altijd de voornaamste bezigheid van de meeste managers en managementsystemen. Een beter ondernemingsmodel, effectiever leiderschap en doelmatiger arbeidsprocedures volstaan evenwel niet om een alternatief voor ‘controle’ te vinden: “We hebben betere zakelijke principes nodig. Daarom doet ideologie er nu meer toe dan ooit.”

Met zijn eruditie, studies en boeiende bedrijfscases knoopt Gary Hamel aan met zijn status van businessbestsellerauteur. Revolutionair is dit werk niet, daarvoor ontbreken de echt nieuwe inzichten. Wel is het een bijwijlen misschien wat repetitieve, maar bijwijlen ook ronduit fascinerende rondgang in de actuele managementpraktijken. Hamel weet precies de vinger op de wonde te leggen en ook al gaat het dan niet om een verse wonde en om spectaculair nieuwe heelmiddelen, hij verschaft ons wel een breed perspectief op de probleemgebieden.


< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen