< Terug naar overzicht

Stra - Een wonderlijk woordenboek voor de weldenkende manager

Auteurs:
Uitgever:Kluwer, 205 blz.
ISBN:ISBN 90-5871-195-1
Prijs:€29.50

Professor René ten Bos is filosoof en als hoogleraar verbonden aan de Nijmegen School of Management. Hij is ook medewerker van Schouten & Nelissen. Ruud Kaulingfreks is filosoof en socioloog aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht. De auteurs schreven in 1991 De hygiënemachine. Kanttekeningen bij cultuur, organisatie en management.


In hun nieuwe boek, Stra. Een wonderlijk woordenboek voor de weldenkende manager, uiten ze hun afkeer voor een strategisch management dat beweert een bedrijf in zeven stappen te kunnen veranderen, dat denkt alle koppen in één richting te krijgen. Ze hekelen de zinloze obsessie waarmee strategische managers met audits, protocollen en andere vormen van “nepcontrole”, een cultuurverandering in goede banen willen leiden. Ten Bos en Kaulingfreks geloven niet in simpele modellen: “De gelijkvormigheid waartoe strategisch management aanleiding geeft, is misschien wel het grootste probleem. Miskend wordt de verscheidenheid van organisaties en van mensen die er werken, miskend wordt dat aan het succes tal van ongeorganiseerde en niet te onderwerpen elementen kleven: van ondernemersopportunisme tot wonderlijke toevalstreffers. Strategisch management legt een wereld van verscheidenheid het monotone ritme van succes op.”


De auteurs zijn ambitieus: “Wij willen dat ritme doorbreken.” Hun stijl is er zeker naar. Ten Bos en Kaulingfreks kiezen voor een rechttoe-rechtaan-methode. Ze stellen een woordenboek samen met de termen die een ruimdenkende manager onder de knie moet hebben. Logische begrippen als economie, ondernemer of winst, maar ook minder verwachte woorden als aanwezigheid, domheid, lijstjes, glas en maffia. Het verhaal is een doorlopende tekst, zonder wijze kadertjes. De auteurs passen voor bronvermeldingen, voetnoten of een index waarmee de vakliteratuur zich een aura van wetenschappelijkheid wil toedichten. De vraag blijft of het gebrek aan vormelijkheden voldoende is om ook over een alternatief boek te spreken. Onderscheiden ten Bos en Kaulingfreks zich wel van de soort die ze aanvallen?


Volgens deze auteurs moet men buiten de wereld van het management treden om over strategie te kunnen denken, om effectief iets te veranderen. Strategisch management wordt volgens hen gekenmerkt door een gebrek aan historisch besef. Wat zijn de filosofische onderstellingen? Waar komt de discipline vandaan en waarom heeft ze zich ontwikkeld zoals ze is. Ten Bos en Kaulingsfreks laten zich inspireren door kunstbeschouwingen, sociologie, beslistheorie, economie en filosofie. Wie de registers opentrekt, maakt het zichzelf moeilijk, want zal alles in vraag stellen. Hij zal zich niet alleen afvragen hoe strategisch management moet opgebouwd worden, maar ook of de veranderingen die de strategische manager in zijn hoofd haalt, wel gezond zijn, of ze mens en maatschappij geen schade toebrengen. Onder het lemma ‘bedrijfskunde’ voeren de auteurs deze tegengestelde visies op, in de gedaanten van socioloog Richard Sennett en bedrijfskundige Michael Hammer. Sennett (The Corrosion of Character. The Personal Consequences of Work in the New Capitalism.) heeft bedenkingen bij bedrijfsleven, kapitalisme en maatschappij. Hij meent dat reorganisaties kwalijke gevolgen hebben voor de psyche van de mens. Hammer doet dat in een reactie op Sennett af als onzin. Hij wil mensen in organisaties helpen bij veranderingen, zonder die verandering in vraag te stellen. “Wij vermoeden dat in Hammers recensie een diepere waarheid over de bedrijfskunde als een bijzondere tak van wetenschap naar voren komt”, schrijven ten Bos en Kaulingfreks. “Die diepere waarheid heeft alles met succes te maken. Het gaat in de bedrijfskunde niet om kritiek maar om succes. Wie kritisch is, doorkruist het intense verlangen van de manager naar fijne boodschappen”, klinkt het sarcastisch.


Ten Bos en Kaulingfreks gebruiken hun historische bagage om er de lezer aan te herinneren dat de ondernemer tot het midden van de negentiende eeuw in grote mate afhankelijk was van zeilscheepvaart. Dat gaf hem, tijdens het vele wachten tussen zeereizen in, de mogelijkheid om zich ook op andere activiteiten te richten. Hij las en schreef boeken, richtte tijdschriften op of stortte zich in de politiek. Hij leverde een bijdrage aan de maatschappij en werd daar ook op beoordeeld. Een eeuw later moest de ondernemer enkel goede zaken doen en winst vergaren. In Stra worden we eraan herinnerd dat het ooit anders was, dat het ook anders kan. Als we de dingen drastisch willen veranderen. Als we strategisch management in brede zin durven bekijken.


De schrijfstijl van René ten Bos en Ruud Kaulingfreks is vlot, het boek laat zich in één adem lezen. De ironie en het sarcasme zijn nooit ver weg, het vooroordeel helaas evenmin. Het pleit voor de auteurs dat ze de lezer aan het denken zetten, dat ze zijn visie op de wereld willen verbreden. Maar zoals zo vaak met wereldverbeteraars, zijn ook ten Bos en Kaulingfreks niet vrij van vooroordelen en fanatisme. Ze willen de enge winstvisie van managers en bedrijfskundigen verbreden en hun blik op de wereld richten, maar zijn in hun beschrijving van die “engdenkende, winstbeluste managers” al even engdenkend. Citaat: “Uit tal van onderzoeken blijkt dat managers de godganse dag kletsen. Als ze geloven in de macht van assenstelsels, dan uiten ze dat op een rare manier, want door hun geklets denk je dat dit werk weinig met orde te maken heeft.” René Ten Bos en Ruud Kaulingfreks kletsen over dat managergeklets twee bladzijden door. Zonder wetenschappelijke referenties, want daar zijn ze principieel tegen. De auteurs van Stra wijken in stijl en manier van denken af van de managers, bedrijfskundigen, wetenschappers en vakidioten die ze bekritiseren, maar zijn in hetzelfde bedje ziek. Hun boek nodigt uit om de bedrijfswereld eens anders te bekijken, vanuit een breder gezichtsveld. Toch zijn ook zij niet vrij van oogkleppen en vooroordelen. Hun bijdrage overstijgt niet altijd het managementgeklets. Misschien te veel bij de hond geslapen.

Lees meer over


< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen