< Terug naar overzicht

‘No Jobs’

Auteurs:Fons Leroy
Uitgever:, 190 blz. blz.
Prijs:€€ 22,99
‘No Jobs’ klinkt als de ‘No Future’-kreet van nihilistische punks in de tweede helft van de jaren 1970. Onder die titel schuilt evenwel een intrigerende bijsluiter om de huidige vrees voor jobverlies door robotisering om te zetten in kansen, zowel voor individuen, bedrijven als de maatschappij.

Als uitgerekend de topman van de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding een boek publiceert met de omineuze titel ‘No Jobs’, lijken we alle hoop op een mooie toekomst te mogen opbergen. Nochtans staat Fons Leroy, de doorgewinterde gedelegeerd bestuurder van de VDAB, veeleer bekend als kritische optimist of constructivistische criticus dan als desperate cynicus. “Is mijn geloof in ‘werk’ als overheersend ontplooiings-, integratie- en solidariteitsmechanisme langzamerhand afgebrokkeld? Werd dat versterkt door de standpunten van technologie-experts, filosofen, historici en arbeidsmarktdeskundigen die het einde van de menselijke arbeid aankondigen omdat slimme robots onze jobs zullen overnemen?” vraagt hij zelf bij het begin van zijn nieuwe publicatie.

Al gauw leren we dat Leroy… wel degelijk gelooft in het einde van de jobs, maar dan wel in de strikte betekenis van dat woord. Dat vergt enige toelichting: “Het begrip ‘job’ is een term die typisch is voor hoe we vandaag werk beleven: gefragmenteerd, taakgericht, functioneel, tayloristisch, beklemmend. Heel wat arbeidsorganisaties, HR-praktijken, leersystemen en beleidsmaatregelen steunen nog op die tayloristische visie van jobs. Ze werken het ‘vervreemdende’ karakter van jobs en het on-welzijn van werknemers in de hand, omdat ze geen aansluiting verzekeren met de evoluerende competenties, mogelijkheden en verwachtingen van mensen.”

‘Jobs’ mogen verdwijnen

Die verduidelijking typeert de auteur ten volle, Fons Leroy heeft zich altijd al opgeworpen als voorvechter van de emancipatoire hefboomeffecten van arbeid. Hij concludeert dan ook: “‘Jobs’ mogen dus verdwijnen, zolang ‘werk’ in de vorm van ‘ambacht’ maar gegarandeerd blijft.” Dat impliceert meteen dat ‘werk’ vertrekt vanuit persoonlijke perspectieven. En dat vergt op zijn beurt een competentiegericht loopbaanbeleid als leidraad “voor een goed werkgelegenheidsbeleid dat gedeeld en gedragen wordt door de overheid, arbeidsorganisaties en medewerkers. Dan moeten we de tayloristische jobaspecten overlaten aan de robots en het vakmanschap en het ambacht opnieuw bij de mens brengen.”

Kortom, Leroy ziet de nieuwe technologie (geresumeerd in het beeld van de ‘robots’) niet als een verwoestende wervelstorm die de mens wanhopig achterlaat zonder werk. De technologie moet juist helpen om het huidige concept van ‘jobs’ te transformeren naar het nieuwe begrip van werken. De auteur wil dat Confucius eindelijk gelijk krijgt met zijn leuze: “Geef me werk dat bij mij past en ik hoef nooit te werken!”

Die omvorming zal echter niet zonder slag of stoot gebeuren. De robots zullen immers heel wat werk op zich nemen en tal van mensen letterlijk met lege handen achterlaten. Hoe die dystopie vermeden kan worden? Dat is precies wat Leroy in dit stevige betoog uiteenzet. Het sleutelwoord daarbij is aanpassing. Klinkt dramatisch Darwiniaans en, toegegeven, wat de VDAB-topman hier aangeeft, zal geen sinecure worden.

Kortere houdbaarheidsdatum

Iedereen zal zich moeten aanpassen: het onderwijs moet werk maken van leergoesting, interdisciplionair denken en het opdoen van vaardigheden in diverse contexten, de werknemer zal levenslang leren moeten omarmen, de werkgever zal niet alleen moeten helpen daarbij, maar ook de organisatie van het werk moeten aanpassen. Voor HR komt het er vooral op neer dat er veel meer werk gemaakt moet worden van talentmanagement enerzijds en autonomie en zelfregulering anderzijds.

“Het is ironisch dat de toenemende digitalisering er wellicht toe zal leiden dat kennis net een kortere houdbaarheidsdatum zal hebben dan ooit. Terwijl we steeds langer moeten werken, verliezen onze kwalificaties dus steeds sneller hun waarde”, constateert Leroy. Stilstaan wordt dus de grootste bedreiging, zowel voor werknemers als de bedrijven zelf. Dat vergt ook investeringen (in tijd, energie/goesting en financieel) voor alle betrokkenen.

Fons Leroy laat al die aanpassingen samenvloeien in een gewaagde schets van de arbeidswereld in 2050. Gedurfd, maar stevig onderbouwd én al zeer herkenbaar in de huidige trends. Wel, en hoe verslaat de mens de robot dan? Dat is een verkeerd uitgangspunt, je moet hem juist omarmen en met hem samenwerken.

■ No Jobs
■ Fons Leroy
■ Uitgeverij Borgerhoff & Lamberigts, 190 blz., € 22,99
■ ISBN 97890 8931 5045

Lees meer over


< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen