< Terug naar overzicht

Mensenkennis & misverstand

Auteurs:Nicholas Epley
Uitgever:Uitgeverij Nieuwezijds, 272 blz.
ISBN:97890 5712 3344
Prijs:€19.95
We zijn allemaal gedachtelezers. Jammer genoeg zijn onze inzichten in wat anderen denken, voelen en willen niet zo accuraat. Is er wel een mogelijkheid om dat te verbeteren?

“Het heelal is minder moeilijk te begrijpen dan het gedrag van andere mensen”, poneerde Marcel Proust. In het ontnuchterende boek ‘Mensenkennis & misverstand’ voegt Nicholas Epley daaraan toe dat we de anderen nóg veel minder begrijpen dan we al dachten, zelfs de mensen met wie we het meest contact hebben of het intiemst zijn. Bovendien verwijst hij de bekendste trucs om iemands werkelijke gedachten, gevoelens en bedoelingen te doorgronden, naar de prullenmand.

Flop van extra veiligheidscontrole op Amerikaanse luchthavens

De hoogleraar Gedragswetenschappen aan de Booth School of Business (University of Chicago) maakt onder meer komaf met nogal wat pseudowetenschappelijke theorieën die via de lichaamstaal leugenaars, bedriegers en misdadigers zouden ontmaskeren. Zelfs het afleiden van informatie aan de hand van micro-expressies stoelt niet op een solide wetenschappelijk bewijs.

Nochtans heeft de Amerikaanse luchthavenbeveiligingsdienst TSA de voorbije jaren zo’n 3000 getrainde gedragsanalisten ogenschijnlijk onschuldige vragen laten stellen aan de passagiers die in de rij stonden voor de veiligheidscontrole. Van de 2 miljard passagiers die aangesproken werden, pikten de ‘analisten’ er 152.000 uit die ‘verdachte’ expressies toonden. Uiteindelijk leverde het 1083 arrestaties op, maar dan niet bepaald voor ernstige vergrijpen. Er werd niemand gearresteerd om wapens, drugs, bommen of terroristische informatie. Dat betekent dat 99% van de ondervraagden onnodig werd vastgehouden en dat de strafbare feiten van de 1% op zijn zachtst gezegd niet opzienbarend waren. Van een dure en tijdrovende flop gesproken…

Egocentrisme en stereotypering kleuren het perspectief

We geloven zo graag dat we weten wat de anderen echt denken en van plan zijn. Zelfs als we al niet in het abracadabra van de lichaamstaal geloven, gaan we er nog vaak vanuit dat we heel wat te weten komen als we de dingen ‘eerlijk’ vanuit het gezichtspunt van de anderen willen bekijken. Dat hebben we geleerd in populair-wetenschappelijke boeken en in de training die ons op het hart drukte om empathisch te zijn. Je bekijkt de wereld vanuit iemands perspectief. Op die manier kan je je voordeel doen bij onderhandelingen (weet hoe hij of zij de zaken ziet) en je kan zelfs conflicten oplossen (weet wat de anderen ervaren en welke oplossing ze zouden aanvaarden).

Jammer genoeg werkt ook deze sympathieke techniek niet. “Wanneer je op een eerlijke manier probeert in de schoenen van een ander te gaan staan, doe je dat met een combinatie van je intuïtieve gereedschappen ‘egocentrisme’ en ‘stereotypering’, in de hoop zo maximaal profijt te hebben van beide. Je kijkt eerst naar wat je al over anderen weet en gebruikt vervolgens je eigen hersenen om de rest aan te vullen door te doen alsof je iemand anders bent”, beschrijft Epley.

Dat staat of valt met hoe nauwkeurig je in staat bent je het perspectief van de ander voor te stellen. We moeten ons daarbij geen illusies maken, zo wijzen studies aan. Bij experimenten nam de nauwkeurigheid van de bevindingen zelfs nog af. Toch is zich verdiepen in het perspectief van anderen niet nutteloos. Dat zou je toch moeten behoeden voor een flater als de uitspraak van de BP-topman na de olieramp met het boorplatform Deepwater Horizon: “Er is niemand die liever wil dat dit voorbij is dan ik. Ik wil mijn leven terug.” Hij zou het niet alleen over zichzelf gehad hebben, mocht hij gedacht hebben aan de bewoners van het gebied die hun inkomstenbron waren kwijtgeraakt en aan de natuurliefhebbers.

Zeg vooral niet dat het niet veilig is

Het perspectief van de anderen kan wel helpen als je het ‘krijgt’ in plaats van ‘neemt’. Kortom, vraag de anderen gewoon wat er is en luister. Uiteraard kan de andere nog altijd liegen, misleiden en het onderwerp uit de weg gaan. Anderen liegen echter minder dan we denken, zo leren onderzoeken.

Nee, we mogen niet naïef zijn, maar we kunnen de eerlijkheid wel wat meer kans geven als we de omstandigheden ernaar schikken. Maak om te beginnen duidelijk dat de andere niet bang hoeft te zijn voor negatieve gevolgen. Dat helpt bijvoorbeeld ook bij de vermaledijde functioneringsgesprekken: “Wanneer de werknemer bang is erop te worden afgerekend en de leidinggevende er niet voor openstaat de waarheid te horen, zegt niemand eerlijk wat hij op het hart heeft en is het hele gesprek zinloos.”

In de periode voor de eerder vermelde ontploffing op het BP-boorplatform in de Golf van Mexico maakten de werknemers zich al ernstig zorgen over de veiligheid, maar ze hielden die voor zich uit angst voor represailles. Volgens werknemers heerste er een cultuur van intimidatie, waardoor niemand nog zijn mond durfde te openen. Of hoe je misverstanden en bedrog zelf kan cultiveren.

Professor Eplay beschrijft het allemaal bevattelijk, met een juiste dosis van verwijzingen naar onderzoek, maar gelukkig zonder de zoveelste (pseudo)cursus over de werking van het menselijk brein erdoor te rammen. Een boek dat tevens een les in bescheidenheid inhoudt.

 


< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen