< Terug naar overzicht

Klein lexicon van het managementjargon

Auteurs: Rudi Laermans, Lieven De Cauter & Karel Vanhaesebrouck
Uitgever:Epo, 207 blz.
ISBN:97894 6267 0952
Prijs:€20
Een kritische analyse van managementjargon onthult niet alleen verrassend veel over de werkelijke betekenis ervan, het legt ook de politieke agenda bloot. Wat verbergen de businessbegrippen?

“Human resources management is een pseudowetenschap ontwikkeld aan Amerikaanse universiteiten voor de omgang met werknemers in bedrijven.” Neen, we hebben deze recht-voor-de-raap etikettering niet opgetekend tijdens een bijeenkomst van gefrustreerde managers of werknemers, maar citeren uit het kersverse ‘Klein lexicon van het managementjargon’. De titel mag dan nog laten uitschijnen dat het om een zoveelste brave of zelfs beate bundeling van managementbegrippen gaat, de ondertitel maakt nieuwsgieriger: ‘Een kritiek van de nieuwe newspeak’.

Met ‘newspeak’ belanden we in de dystopie ‘1984’ van George Orwell. ‘Newspeak’ creëert niet alleen woorden, ze verandert vooral de betekenis, soms zelfs tot ze het omgekeerde uitdrukken van de gebruikelijke betekenis. Door die taal algemeen te gebruiken, wordt het denken van mensen gestuurd, “to make all other modes of thought impossible”, dixit Orwell.

Het virus van het ‘managerialism’

Het doordringen van managementjargon in de dagelijkse taal kan ons woordgebruik besmetten. Al gauw staat niemand nog stil bij de werkelijke betekenis. “De achterliggende hypothese, die we trefwoord na trefwoord zullen proberen hard te maken, is dat de managerstaal een nieuwe vorm van ‘newspeak’ is waarin de neoliberale ideologie haar dagdagelijkse propaganda-instrument heeft gevonden, zodat ze steeds meer ons doen en denken doordrenkt”, kondigen de drie auteurs aan. Rudi Laermans (hoogleraar Theoretische Sociologie aan de KU Leuven), Lieven De Cauter (docent Cultuurfilosofie aan het RITCS en het departement Architectuur van de KU Leuven) en Karel Vanhaesebrouck (docent Cultuur en Theater aan het RITCS en de ULB) menen dat vele woorden zijn aangetast door het virus van het ‘managerialism’. Dat jargon propageert het geloof dat de ‘markt’ het beste is voor alle geledingen van de maatschappij, ook voor de non-profit, zelfs in menselijke verhoudingen.

De paarden van HRM

Elk businessgerelateerd begrip brandmerken, volstaat evenwel niet als overtuigende verklaring voor zo’n geladen these. Trappen de auteurs trouwens niet evengoed in de val om door een (anders)gekleurde bril naar de wereld te kijken?

We keren terug naar het lemma HRM. Eerst moeten we opmerken dat de term ook in professionele en academische middens nooit enthousiast onthaald is. Het gebruik wist de kritische benadering dus niet uit. Ook de volgende bewering, hoe geestig ook, is te eenzijdig: “HRM fungeert dan ook vaak als een excuus dat de sociale handicap van leidinggevenden moet verbergen of legitimeren.” Ongetwijfeld groeit deze oneliner uit tot een klassieker. Gelukkig hebben de auteurs nog ‘vaak’ gebruikt, want die bewering gaat in tegen de vele leidinggevenden die HRM wel weten te waarderen, zonder dat ze zelf hufters hoeven te zijn.

Wat lezen we nog? “HRM-managers omfloersen hun inzichten graag met een objectiverend aura. En zo worden werkomgevingen onderworpen aan de terreur van pseudowetenschappelijke wijsneuzen die tegen royale betaling tests afnemen, scores bepalen, persoonlijkheidsprofielen uittekenen … tot en met ‘equicoaching’ of leiderschapstraining met paarden.” Ook deze uitlating houdt geen rekening met de trend om kwakzalvers die venten met waardeloze tests of teambuildings te bannen. En ja, equicoaching wordt zelfs omarmd door enkele grote ondernemingen, maar ook in de doorsnee HR- of managementmiddens worden dergelijke zaken hoofdschuddend onthaald. Een retorisch trucje van de auteurs om via een extreme uiting de kern van de zaak belachelijk te maken?

Een ‘teamplayer’ ontmaskeren de auteurs dan weer als “iemand die erin slaagt om in een wereld van universele concurrentie anderen toch het gevoel te geven dat hij een samenspeler is.” Cassant, maar nu komen de auteurs wel bij hun punt: het gaat om die ‘wereld van universele concurrentie’, het marktdenken dat alles overheerst. Ze slaan dan al eens de plank mis, maar finaal maken ze hun standpunt duidelijk. Een politieke visie, dat wel, zodat de vraag ook luidt of ze niet alleen voor eigen kerk zullen preken.

Leden van HR Square krijgen 10 procent korting als ze dit boek voor eind december 2016 bestellen bij: www.epo.be/hrsquare.



< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen