< Terug naar overzicht

Het mondiale uitzendkantoor

Auteurs:Dirk Barrez & John Vandaele
Uitgever:Epo, 307 blz.
ISBN:97890 6445 000 6
Prijs:€20.00
“Weet je wanneer de tijden zijn veranderd? Toen men niet meer sprak van de personeelsdirecteur, maar van de human resources manager.” Die opmerking van een ex-werknemer van Philips Hasselt geeft de essentie weer van ‘Het mondiale uitzendkantoor’.

In hun even informatieve als boeiende boek 'Het mondiale uitzendkantoor' belichten de journalisten Dirk Barrez (VRT en PALA.be) en John Vandaele (MO*) de gevolgen van de globalisering op de werkvloer. Tegelijkertijd duiden ze de sociaaleconomische tendensen. Ze schetsen hoe de organisatie van arbeid evolueerde. Eind negentiende eeuw werd het werk opgedeeld en gestandaardiseerd (taylorisme). In de tweede helft van de twintigste eeuw werd de arbeid onder Japanse impuls verdeeld in een netwerk van toeleveranciers met kwaliteitsbewaking (toyotisme).
De huidige globalisering zorgt voor een toenemende fragmentering: “Zowel in de industrie als de dienstensector zien werknemers dat het werk steeds verder in stukjes wordt gehakt en moeten ze met elkaar concurreren in het mondiale uitzendkantoor.” De toeleveranciers zitten niet langer in de buurt van de kernonderneming, ze bevinden zich op de meest diverse plaatsen, ook op andere continenten.
Vandaag is de keten van toeleveranciers versplinterd tot een netwerk van onderaannemers van allerhande grootte, activiteiten en belangen. Met het werk zelf gebeurt hetzelfde: alles wordt zozeer gefragmentariseerd, dat de ‘kern’ van een bedrijf alsmaar kleiner wordt. De statuten van de werknemers volgen dezelfde differentiatie: de ‘kern’ wordt geflankeerd door tijdelijken, uitzendwerkers en (schijn)zelfstandigen. De arbeidswereld wordt een ‘mondiaal uitzendkantoor’.
Die evolutie werkt de individualisering in de hand (een maatschappelijke trend die de wind al in de zeilen had door de neoliberale dominantie). In dat (mondiale) netwerk is het sowieso al moeilijk voor werknemers om als collectief op te treden. Het wordt dan ook moeilijker om collectief te onderhandelen. Het sociaal overleg wordt steeds vaker vervangen door een ‘onderhandeling’ tussen werkgever en individuele werknemer. ‘Onderhandeling’ staat in het boek terecht tussen aanhalingstekens, want de machtsverhoudingen slaan doorgaans naar dezelfde kant over.
Door de individualisering van de maatschappij en de fragmentering van het werk (twee trends die elkaar versterken) wordt arbeid steeds vaker als koopwaar gezien. Arbeid is een ‘resource’, werknemers worden ‘human resources’. “Wanneer werknemers gewonnen raken voor een individuele human resources benadering en hun krachten niet bundelen in sterke vakbonden, kan het resultaat voor de meeste werkende mensen moeilijk anders zijn dan een verzwakte onderhandelingspositie.”
Vooral de alsmaar slechtere positie van de ‘gewone’ werknemer valt op, al valt het in België nogal mee. Bij ons is het collectief overleg niet ingestort en is de koopkracht niet gedaald. Hoe dan ook, de dreiging van de afbraak van het overleg én de implosie van het West-Europese sociale model is niet denkbeeldig.
Toch is dit boek zeker niet alleen een mistroostige litanie van sociale teloorgang of de zoveelste linkse cassandravoorspelling hoe slecht de werkmens er wel aan toe is en hoe hij straks helemaal tot het lompenproletariaat gedegradeerd zal worden. (Voor links is dat maar best ook, want volgens Marx zat er toch geen revolutionair potentieel in het lompenproletariaat.) Barrez en Vandaele zien ook hoopvolle tekens. De financiële en economische crisis heeft de vanzelfsprekendheid van het neoliberalisme grondig uitgehold. Er liggen weer kansen voor een sociale correctie, zeker als Obama – en in zijn kielzog tal van Europese landen – echt werk wil maken van een Green New Deal, een sociaalecologisch pact.


< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen