< Terug naar overzicht

Free to Work

Auteurs:Jan Denys
Uitgever:Houtekiet, 357 blz.
ISBN:97890 8924 072 9
Prijs:€24.95
In ‘Free to Work’ maakt arbeidssocioloog Jan Denys een scherpe doorlichting van de Belgische arbeidsmarkt. Hij vinkt niet alleen de vele pijnpunten aan, hij legt ook uit waarom het dringend anders moet én hij pakt uit met voorstellen ter zake.

“Zeer veel arbeidsmarktinstituties vinden hun oorsprong in zeer traditionele, om niet te zeggen soms middeleeuwse opvattingen. De kerngedachte is dat de werknemer zwak en hulpeloos is.” Dat poneert Jan Denys, arbeidsmarktdeskundige bij uitzend- en HR-dienstengroep Randstad, in zijn boek ‘Free to Work – Voor een open en moderne arbeidsmarkt’.

Hij merkt op dat de algemene visie op de arbeidsmarkt, zowel van beleid als burgers, uitgesproken negatief uitvalt: “Het is een plaats waar je je niet vrijwillig op begeeft. Wie er noodgedwongen op terechtkomt, is bang en onzeker. Zoals werknemers de zekerheid zoeken binnen één bedrijf, zo zochten en beleefden de horigen en de laten in de middeleeuwen hun zekerheid onder de hoede van de leenheer. Buiten de heerlijkheid bevond zich de boze en gevaarlijke wereld.”

Het probleem: immobilisme

Met die provocerende metafoor wijst Denys op het grote immobilisme van de arbeidsmarkt, meteen ook één van de belangrijkste Belgische problemen op dat vlak. In de middeleeuwen waren er geen degelijke vervoermiddelen en nauwelijks of geen wegen. Bovendien maakten struikrovers, beurzensnijders en ander geboefte de ‘buitenwereld’ al helemaal onveilig. De meeste mensen hadden trouwens niet eens het recht om zich te verplaatsen buiten de velden van het dorp.

Vandaag zien vele mensen werk ook nog altijd ‘verengd’ tot die ene job of die ene werkgever. Daar ben je ‘veilig’. Wie zich buiten de ‘dorpsgrenzen’ begeeft, is aan zijn lot overgelaten. De politiek en de vakbonden lijken dat gevoel alleen maar te bevestigen. De werknemer moet beschermd worden, zo luidt het devies, ongetwijfeld een (goedbedoelde) erfenis van de ontsporingen op de arbeidsmarkt in de negentiende en vroege twintigste eeuw.

Naar ‘employability’?

Het gaat dan ook om een terechte koestering, maar ondertussen is de wereld zo radicaal veranderd, dat die ene beschermende reflex op termijn wel eens een zeer gevaarlijke reflex zou kunnen zijn. Ze staat de noodzakelijke modernisering van de arbeidsmarkt in de weg. Denys pleit daarbij zeker niet om het wegvallen van ‘bescherming’, hij dringt alleen aan op het resoluut omgooien van de aanpak: niet langer een bepaalde job bij een bepaalde werkgever moet te allen prijze verdedigd worden, maar ‘werk’ en zelfs ‘werk voor iedereen’.

Dat betekent dat de inspanningen gericht moeten worden op ‘employability’, op het breed inzetbaar maken van mensen, zodat ze zich veilig, met de nodige dynamiek, met het nodige vertrouwen op de nieuwe arbeidsmarkt kunnen bewegen.

‘Employability’ bereik je niet met de huidige rigide reglementering, maar met nieuwe afspraken, onder meer over opleiding en een andere kijk op een carrière.

Werkgevers: deel van het probleem

Niet alleen politici en vakbonden hebben boter op het hoofd. “Ook werkgevers hebben dikwijls een eerder middeleeuwse visie op de arbeidsmarkt. Dikwijls beschouwen ze hun werknemers toch nog een beetje als horigen en laten.”

Ook de werkgeversfederaties moeten spitsroeden lopen in het boek. “Ze zijn mee een deel van het probleem.” Denys schetst ze als “in meerderheid bureaucratische organisaties, sterk hiërarchisch georganiseerd en met te veel mensen die te lang dezelfde functie blijven uitoefenen. In veel gevallen is er ook een gebrek aan leiderschap. In heel wat federaties worden mensen met leiderschapscapaciteiten zelfs uitdrukkelijk geweerd.”

Ook de enorme versplintering, vooral op sectoraal niveau, speelt de werkgeversfederaties parten. Daardoor blijven ze te kleinschalig, de dienstverlening geraakt niet op kruissnelheid en het warm water wordt ettelijke keren opnieuw uitgevonden.

Samen met de vakbonden zijn de werkgeversfederaties wel goed in het uithollen van akkoorden, vindt Denys. Hij illustreert met het Generatiepact en het brugpensioen (en dit boek is uiteraard geschreven lang voor het akkoord bij Opel Antwerpen brugpensioen op 50 jaar legde).

Vakbonden: het oude denken

Ondertussen leeft het oude denken bij de vakbonden nog volop. Denys nuanceert wel wat, hij schuift de zwarte piet zeker niet helemaal door naar de vakbonden, maar hij maakt ook duidelijk dat ze vaak, zeer vaak de modernisering tegenhouden of op zijn minst afremmen. Bovendien hebben vakbonden wel degelijk heel wat macht in België. Die macht, gecombineerd met verouderde opvattingen, maakt de vakbonden tot remmende factor in het arbeidsmarktbeleid, concludeert Denys.

Een sterke vakbond op zich is dus niet het probleem. Om dat te illustreren, verwijst Denys naar Denemarken. “Deense vakbonden zetten in op Werkzekerheid, de Belgische op jobzekerheid. De Deense vakbonden houden er duidelijk een modernere visie op na.”

Laat het debat niet stilvallen

Vele pijnpunten die in het boek aangesneden worden, kent u al lang. Het onaangepaste en ronduit remmende karakter van talloze instituties op en rond de arbeidsmarkt is voor u evenmin een verrassing. Zelfs nogal wat voorgestelde oplossingen bevatten nauwelijks of geen nieuwe elementen voor u. Toch durven we u dit boek met de nodige aandrang aanraden. Jan Denys licht al die pijnpunten immers niet alleen helder, maar ook scherp toe. Hij durft het aan om stevige kritiek te uiten op talloze instellingen, maar het wordt nergens een gratuite kritiek, de analyse blijft solide en de nuance verdwijnt niet uit het gezichtsveld. Met zijn oplossingen toont hij dat hij gedurfd uit de hoek kan komen.

Kortom, Denys schuwt de provocaties en de controverse niet, hij spaart de heilige huisjes van de sociale partners niet en doet dat alles met het oog op een dynamischer arbeidsmarkt. Of het u nu eens bent met zijn doorlichting en voorgestelde therapie of niet, het debat ligt open. Daarvoor vormt ‘Free to Work’ een bijzonder interessante basis. Hopelijk valt dat debat niet stil. Of blijft ook op dit essentieel maatschappelijk gebied het BHV-syndroom toeslaan: schuif alles voor je uit en werk vooral niet aan een oplossing?

Lees meer over


< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen